S A D R Ž A J
1 MIŠLJENJE REVIZORA
2 REZIME
3 NALAZI REVIZIJE I PREPORUKE
3.1 Sistem internih kontrola
	Interne računovodstvene kontrole
	Upravljačke interne kontrole-konflikt interesa
3.2. Sistem kontrole Budžeta
	Prihodi iz Budžeta
	Prihodi po osnovu djelatnosti
3.3. Usklađenost sa primjenjivim zakonima i propisima
	Troškovi poslovanja
3.4. Finansijski izvještaji
	Račun prihoda i rashoda
	Bilans stanja
3.5. Računovodstvo
3.6. Korespodencija sa klijentom
4 PRILOZI
	Račun prihoda i rashoda za period 01.01.2000. do 31.12.2000.
	Bilans stanja sa 31.12.2000.

1. MIŠLJENJE REVIZORA

1.1.    Izvršili smo reviziju finansijskih izvještaja i poslovanja (uključujući odluke rukovodstva) u  REGULATIVNOJ AGENCIJI ZA TELEKOMUNIKACIJE  Bosne  i  Hercegovine (u daljem tekstu: Agencija), za finansijsku 2000. godinu. Naša odgovornost je da u skladu sa opšteprihvaćenim revizijskim standardima i standardima Međunarodne organizacije vrhovnih revizorskih institucija – INTOSAI, izvršimo godišnju reviziju javnih računa, te u skladu sa članom 13. Zakona o reviziji finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine (Službeni glasnik BiH broj 17/99), izvijestimo o slijedećem :

• da li su računi sastavljeni u skladu sa važećom zakonskom regulativom;
• da li godišnji računi predstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine;
• o ekonomičnosti, efikasnosti i uspješnosti kojom je Agencija koristila sredstva u obavljanju svojih funkcija.

1.2.    Odgovornost Agencije je da ispuni svoje zakonske obaveze na efektivan način i u saglasnosti sa pozitivnim zakonima i propisima. Rukovodstvo Agencije je, takođe, odgovorno za finansijske izvještaje. Reviziju smo obavili u skladu sa generalno prihvaćenim revizijskim standardima i INTOSAI standardima. Ovi standardi zahtijevaju da reviziju planiramo i obavimo s ciljem postizanja razumne osnove za procjenu da li  finansijski izvještaji predstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine. Stoga je revizija ispitivala uzorak značajnih transakcija i odluka rukovodstva. Nismo vršili ispitivanje niti podnosili izvještaj o reviziji finansijskih izvještaja Agencije za 1999. godinu, obzirom da ti izvještaji nisu ni sačinjeni.

1.3.    Kao što je objašnjeno u poglavlju 3.4.1., prihodi u iznosu od 62.600 KM nisu prikazani u  izvještajnom periodu sa 31.12.2000. godine, iako pripadaju tom periodu. Procjenjeno je da su prihodi i potraživanja u finansijskim izvještajima sa 31.12.2000. godine prikazani manjim za 62.600 KM, a iskazani prihodi nad rashodima sa 31.12.2000. godine podcjenjeni su za isti iznos.

1.4.    U poglavlju 3.4.2., u poslovnim knjigama Agencije i time u finansijskim izvještajima sa  31.12.2000. godine, nije prikazano specijalno vozilo za mjerenje frekvencija čija nominalna vrijednost iznosi 274.232 USD. Procjenjeno je da su po tom osnovu stalna sredstva i kapital u finansijskim izvještajima na  31.12.2000. godine prikazana manjim za 577.653 KM. Isto tako, popis sredstava, izvora sredstava, potraživanja i obaveza sa stanjem sa 31.12.2000. godine nije izvršen, što može imati znatnog uticaja na revidirane finansijske izvještaje.

Prema našem mišljenju, zbog značaja pitanja iznijetih u tačkama 1.3. i 1.4. gore, finansijski izvještaji Agencije za 2000. godinu ne prikazuju tačan i istinit prikaz finansijskog poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine.

2. REZIME

Tokom obavljanja svog mandata revizija je uočila izvjesne slabosti u sistemu internih kontrola koje imaju uticaja na ekonomično trošenje sredstava, tačnost finansijskih izvještaja, usklađenost sa zakonima i propisima i zaštitu imovine. U Agenciji nije obezbjeđeno odgovarajuće razdvajanje dužnosti u oblasti evidentiranja i kontrolisanja finansijske dokumentacije i u oblasti upravljačke i izvršne funkcije kod rukovođenja Agencijom.

Agencija nije preduzela odgovarajuće mjere i aktivnosti u saradnji sa Ministarstvom za trezor da svi prihodi, a posebno očekivani prihodi po osnovu djelatnosti koje Agencija ostvaruje prema Zakonu o telekomunikacijama, budu obuhvaćeni Budžetom institucija BiH, kao i da očekivani rashodi prema planiranim kategorijama budu obuhvaćeni u Planu budžeta.

Vezano za funkciju kontrole Agencije nad ostvarenim troškovima za 2000. godinu, utvrđene su određene nepravilnosti prilikom trošenja sredstava koje imaju uticaja na ekonomično i efikasno upravljanje javnim novcem.

Finansijski izvještaji Agencije za 2000. godinu značajno su pogrešni u dijelu koji se odnosi na manje iskazane prihode koji pripadaju izvještajnom periodu u iznosu od 62.400 KM, i neprikazivanje specijalnog vozila za mjerenje frekvencija u poslovnim knjigama, čija preračunata vrijednost iznosi 577.653 KM.

Agencija takođe nije izvršila popis sredstava, izvora sredstava, potraživanja i obaveza sa stanjem sa 31.12.2000. godine, što može imati uticaja na revidirane finansijske izvještaje, posebno na sveobuhvatnost iskazanih stalnih sredstava.

Revizija je takođe utvrdila određene formalne greške u  računovodstvenim evidencijama Agencije, gdje poslovne promjene i knjigovodstvene isprave nisu evidentirane u poslovnim knjigama na način kako to predviđaju računovodstvena pravila i načela. Međutim, utvrđene nepravilnosti nisu uticale na izražavanje revizorskog mišljenja.

3. NALAZI I PREPORUKE

3.1.  Sistem internih kontrola

Revizija je uočila određene slabosti u sistemu internih kontrola koje imaju uticaja na ekonomično trošenje sredstava, tačnost finansijskih izvještaja, usklađenost sa primjenjivim zakonima i propisima i zaštitu imovine.

Agencija nema uspostavljene vlastite interne kontrole koje propisuje uprava kao skup postupaka i mjera koji obezbjeđuju tačnost i pravilnost evidentiranja poslovnih promjena, njihovu usklađenost sa propisima i zaštitu imovine.

3.1.1. Interne računovodstvene kontrole

Agencija nije obezbjedila u dovoljnoj mjeri razdvajanje dužnosti između evidentiranja i kontrolisanja  finansijskih transakcija. Kao novoformirana institucija, Agencija nije obezbjedila dovoljan broj zaposlenih u dijelu finansijsko računovodstvenih poslova, tako da je do septembra 2000. godine ove poslove eksterno vodila  služba Vijeća ministara uz naknadu, a od septembra 2000. godine ove poslove su vodila dva izvršioca zaposlena u Agenciji.

3.1.2. Upravljačke interne kontrole – konflikt interesa

Upravljanje i rukovođenje Agancijom bilo je u nadležnosti Upravnog odbora čija su tri člana (od ukupno šest članova) bili istovremeno direktori sektora. Oni su učestvovali u donošenju odluka i te iste odluke i izvršavali. Ovakav način rukovođenja i upravljanja Agencijom ne obezbjeđuje razdvajanje upravljačke funkcije od rukovodne funkcije, što onemogućava nadzor nad donošenjem i izvršavanjem odluka i nadzor nad cjelokupnim poslovanjem Agencije.

Agencija mora da donese svoja interna pravila kao skup postupaka i mjera koji obezbjeđuju usklađenost sa primjenjivim zakonima i propisima. Poslovanje Agencije mora da bude obezbjeđeno odgovarajućim razdvajanjem dužnosti u oblasti evidentiranja i kontrolisanja finansijske dokumentacije i u oblasti upravljačke i rukovodne funkcije kod rukovođenja Agencijom.

3.2.  Sistem kontrole Budžeta

Agencija je tokom 2000. godine finansirana dijelom iz Budžeta, a dijelom iz ostvarenih prihoda prema Zakonu o telekomunikacijama po osnovu naknada za telekomunikacione usluge i naknada za izdavanje dozvola za frekvencije.

3.2.1. Prihodi iz Budžeta

Planirani prihodi iz Budžeta za pokriće troškova Agencije za 2000. godinu iznosili su 200.000 KM. Namjena korištenja ovih prihoda u Budžetu nije tačno definisana.

Planirani prihodi su i doznačeni na račun Agencije, s tim da je u 2000. godini doznačeno 182.400 KM, što je i prikazano u finansijskim izvještajima. Posljednja tranša u iznosu od 17.600 KM doznačena je u januaru 2001. godine, a nije prikazana u finansijskim izvještajima za 2000. godinu, iako se odnosila na sredstava Budžeta za 2000.  godinu.

Po tom osnovu, Agencija je u finansijskim izvještajima za 2000. godinu podcijenila prihode iz Budžeta u iznosu od 17.600 KM.

Agenciji je u decembru 1999. godine doznačeno iz Budžeta za 1999. godinu 100.000 KM, a u januaru 2000. godine 50.000 KM, što ukupno iznosi 150.000 KM . Planirana sredstva u Budžetu za 1999. godinu iznosila su 200.000 KM. Ostvareni prihodi iz Budžeta za 1999. godinu i dio ostvarenih rashoda iz 1999. godine obuhvaćeni su u finansijskim izvještajima za 2000. godinu.

3.2.2. Prihodi po osnovu djelatnosti

Agencija je u 2000. godini ostvarila prihode prema Zakonu o telekomunikacijama po osnovu naknada za telekomunikacione usluge i izdavanje dozvola za frekvencije u iznosu od 563.616 KM.  

Navedeni prihodi nisu planirani u Budžetu BiH za 2000. godinu.

Agencija nije u finansijskim izvještajima za 2000. godinu prikazala fakturisane prihode iz januara 2001. godine koji se odnose na IV kvartal 2000. godine u ukupnom iznosu od 45.000 KM.

Po tom osnovu, Agencija je u finansijskim izvještajima za 2000. godinu podcijenila prihode po osnovu djelatnosti u iznosu od 45.000 KM.

Ukupno ostvareni prihodi iskorišteni su za pokriće troškova Agencije koji u 2000. godini iznose 673.559 KM, i za troškove nabavke opreme u iznosu od 176.988 KM.

Navedeni troškovi nisu planirani prema vrstama namjene u Budžetu za 2000. godinu.

Agencija je izradila vlastiti Finansijski plan za 2000. godinu, međutim navedeni Plan nije obuhvaćen Budžetom za 2000. godinu.

Pregled ostvarenih prihoda i rashoda Agencije u 2000. godini sa procentom učešća pojedinih kategorija u odnosu na ukupne prihode i rashode i u odnosu na planirane kategorije u Budžetu, prikazani su u sljedećoj tabeli :

PREGLED OSTVARENIH PRIHODA I RASHODA AGENCIJE ZA 2000. GODINU

Agencija treba da preduzme mjere i aktivnosti u saradnji sa Ministarstvom za trezor da svi prihodi, a posebno očekivani vlastiti prihodi po osnovu Zakona o telekomunikacijama, budu obuhvaćeni Budžetom. Isto tako, Agencija treba na osnovu ukupno planiranih prihoda, da planira pojedinačno svoje rashode koji isto tako trebaju da budu obuhvaćeni Budžetom, tako da se trošenje sredstava kreće u granicama planiranih rashoda usvojenih u Budžetu.

3.3.  Usklađenost sa primjenjivim zakonima i propisima

Agencija kao korisnik Budžeta posluje u skladu sa zakonima i propisima koje primjenjuju i ostali budžetski korisnici. Po tom osnovu, Agencija treba da postupa u skladu sa propisima i odlukama donijetim od nadležnih državnih organa, a da se pri tome ne ugrozi njena nezavisnost.

3.3.1. Troškovi poslovanja

Kontrolom ostvarenih troškova u Agenciji za 2000. godinu utvrđene su određene nepravilnosti u trošenju sredstava koje se odnose na isplatu tzv. "trinaeste plate" u decembru 2000. godine uvećane za 30% u odnosu na odluku Vijeća ministara. Troškovi po ovom osnovu iznosili su 24.978. KM. Izvršena je takođe isplata naknada za vjerske praznike u iznosu od 1.000 KM po zaposlenom, što nije u skladu sa odlukom Vijeća ministara kojom je predviđeno 500 KM po zaposlenom. Efekat isplate veće od dozvoljene po ovom osnovu iznosi 7.000 KM.

Uočene nepravilnosti posmatrano u cjelini, ne utiču dodatno na tačnost i istinitost finansijskih izvještaja, niti na revizorsko mišljenje. Rukovodstvu Agencije skrenuta je pažnja na uočene nepravilnosti u trošenju sredstava, kako se one ne bi dešavale u budućnosti.

Agencija kao budžetski korisnik treba da poštuje određena ograničenja u trošenju sredstava donijetih od strane Vijeća ministara, i na taj način da obezbjedi trošenje javnog novca na ekonomičan, efikasan i efektivan način.

3.4. Finansijski izvještaji

Revizija je izvršila ispitivanje finansijskih izvještaja Agencije za 2000. godinu, i to Bilansa stanja i Računa prihoda i rashoda, i pribavila dovoljno dokaza za ocjenu finansijskih izvještaja Agencije. Revizijom je utvrđeno da objavljeni finansijski izvještaji Agencije za 2000. godinu, ne prikazuju tačno i objektivno u svim aspektima, stanje sredstava i izvora sredstava, prihode Agencije kao i razliku prihoda nad rashodima.

3.4.1.  Račun prihoda i rashoda

Kao što je već napomenuto u poglavlju 3.2., Agencija nije prikazala u finansijskim izvještajima za 2000. godinu prihode iz Budžeta i prihode po osnovu djelatnosti koji pripadaju periodu do 31.12.2000. godine, i to:

• Posljednja tranša prihoda iz budžeta za 2000. godinu doznačena u januaru 2001. godine   u iznosu od 17.600 KM,  nije prikazana u finansijskim izvještajima za 2000. godinu, iako se prihodi odnose na 2000. godinu ;
• Fakturisane naknade za pravo korištenja dozvola za međunarodne telekomunikacione usluge u januaru 2001. godine u iznosu od 45.000 KM, odnose se na IV kvartal 2000. godine, i kao takve trebale su da budu prikazane u finansijskim izvještajima za 2000. godinu.

Po tom osnovu, Agencija je u Računu prihoda i rashoda za 2000. godinu podcijenila prihode u ukupnom iznosu od 62.600 KM, a istovremeno su za isti iznos, u Bilansu stanja podcjenjena i potraživanja od kupaca.

Po istom osnovu, Agencija je u finansijskim izvještajima za 2000. godinu iskazala razliku prihoda nad rashodima manjom za 62.600 KM.

3.4.2.  Bilans stanja

Agencija nije izvršila popis sredstava, izvora sredstava, potraživanja i obaveza sa stanjem sa  31.12.2000. godine, što može imati uticaja na tačnost evidentiranja stalnih sredstava i njihovu sveobuhvatnost u finansijskim izvještajima za 2000. godinu.

Kontrolnim postupcima revizije pronađeno je plaćanje špediterskih uslugu za specijalno vozilo za mjerenje frekvencija, a vozilo nije evidentirano u poslovnim knjigama Agencije. Carinska vrijednost vozila iznosi 274.232 USD. Daljim postupcima data je na uvid Jedinstvena carinska isprava za vozilo, račun i ugovor. Dokumenti se odnose na donaciju ˝Internacional telecommunication union˝ Geneva, Switzerland, (ITU), koja je izvršila uplatu za vozilo prema računu,  preduzeću ˝Rohde & Schwarz˝- Munchen, koje je isporučilac vozila. Prema ugovoru, ITU se obavezuje da će za potrebe Agencije i uz njenu saglasnost angažovati isporučioca da isporuči, instališe, testira i da dozvolu za korištenje specijalnog vozila za mjerenje frekvencija (MMSDFS).

Navedeno vozilo nije bilo evidentirano u poslovne knjige Agencije, niti je obuhvaćeno u finansijskim izvještajima Agencije za 2000. godinu.

Po tom osnovu, preračunato po srednjem kursu KM u odnosu na USD na  31.12.2000. (1 KM = 2,10644 USD), Agencija je podcijenila stalna sredstva i kapital za 577.653 KM, što čini materijalnu grešku u finansijskim izvještajima Agencije za 2000. godinu.

Agencija treba da kompletira svu relevantnu dokumentaciju potrebnu za unošenje vozila u poslovne knjige (račun, ugovor, carinsku deklaraciju, dokaz o vlasništvu), da izvrši obračun amortizacije i revalorizacije  vozila, i proknjiži nabavnu vrijednost i ispravku vrijednosti u svoje poslovne knjige.

Agencija treba da vrši redovan godišnji popis sredstava, izvora sredstava, potraživanja i obaveza na kraju godine, i usaglašava stvarno stanje po popisu sa poslovnim knjigama.

3.5. Računovodstvo

Agencija nije određene poslovne promjene evidentirala u svojim poslovnim knjigama na način kako je predviđeno računovodstvenim pravilima i načelima. Formalne nepravilnosti koje su utvrđene revizijom odnose se na slijedeće :

• Troškovi dnevnica i troškovi prevoza na službenom putu nisu u svim slučajevima pojedinačno knjiženi na pripadajuće troškove, već zbirno na troškove smještaja na službenom putu ;
• Agencija ulazne fakture ne zavodi u knjigu ulaznih faktura, i revizija nije mogla konstatovati da su sve ulazne fakture iz 2000. godine i knjižene u toj godini.

Agencija je obavezna da vodi poslovne knjige na način kako je to regulisano računovodstvenim pravilima i načelima koja se primjenjuju.

3.6. Korespondencija sa klijentom

Ured za reviziju je dopisom broj : 01-011-186/01 od 28.08.2001. godine izvršio najavu revizije Agencije sa opisom ciljeva i metoda revizije, kao i definisanje međusobnih obaveza i odgovornosti. Nakon izvršene revizije, sačinjena je verzija Izvještaja o obavljenoj reviziji za Agenciju i dostavljena klijentu, uz napomenu da se Agencija izjasni o tekstu Izvještaja o reviziji u roku od 15 dana.

U predviđenom roku Agencija je uputila pismene primjedbe na Izvještaj o obavljenoj reviziji u kojima se iznosi da je Agencija nezavisni regulator, te da nije u sastavu niti jednog ministarstva niti je u potpunosti budžetski korisnik, i da kao takva ne mora da poštuje ograničenja u trošenju sredstava kao ostali budžetski korisnici.

Primjedbe Agencije na određena prekoračenja u trošenju sredstava pozivanjem na pojedine odredbe Zakona o telekomunikacijama, bez predhodnog utvrđenog pravog značenja pravne norme, pokušaj su prikrivanja neadekvatnog ponašanja u trošenju sredstava. Pozivanjem na odluke Vijeća ministara, a istovremenim kršenjem navedenih odluka, utvrđeni propusti neosnovano se pravdaju. Cijenimo da izložene primjedbe ne predstavljaju argumentovan osnov i zaključujemo da ne postoji takav zakonski osnov koji obezbjeđuje finansijsku samostalnost Agencije, da bi se troškovi poslovanja mogli činiti samostalno, van kontrole i sistemskih rješenja.