S A D R Ž A J

1. Uvod

U skladu sa zakonskom obavezom, generalni revizor podnosi Izvještaj o poslovanju Ureda za reviziju finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Ured za reviziju) Parlamentranoj skupštini Bosne i Hercegovine za proteklu godinu.

Ovaj Izvještaj obuhvata pregled najvažnijih aktivnosti u 2002. godini u kojoj su izvršene revizije javnih računa u Bosni i Hercegovini. Izvještaji su dostavljeni Predsjedništvu BiH i Parlamentarnoj skupštini BiH i objavljeni su u 'Službenom glasniku BiH' i službenim glasilima entiteta.

Ured za reviziju je u prošloj godini izvršio revizije institucija Bosne i Hercegovine koje su korisnici više od 95% administrativnog dijela državnog budžeta, računa servisiranja vanjskog duga i započeo tzv. prethodnu reviziju institucija za 2002. godinu.

Izvještaji su dobro medijski propraćeni, ponajviše od strane štampanih medija i dobro su ocjenjeni od javnosti, što doprinosi daljem razumijevanju uloge javne revizije u jačanju demokratskih procesa u društvu, smanjenju korupcije i boljem upravljanju javnim novcem.

Kao punopravni član Medjunarodne organizacije vrhovnih revizijskih institucija – INTOSAI, Ured za reviziju je nastavio sa primjenom INTOSAI revizijskih standarda te učestvovanjem u zajedničkim aktivnostima. 

Što se tiče finansiranja Ureda za reviziju, ono je zadržano na nivou iz 2001. godine što je usporilo dalji razvoj institucije.

Tokom godine, nastavljena je saradnja sa Švedskim državnim revizionim uredom (SNAO) koji pruža podršku na projektu institucionalne izgradnje kapaciteta. Švedski ured, kao jedan od najboljih revizionih ureda u svijetu, nam omogućava sticanje savremenih znanja i usvajanje prakse iz oblasti revizije.

Generalni revizor i zamjenici generalnog revizora, uz generalnog revizora i zamjenike iz Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske, kao članovi Koordinacionog odbora institucija za reviziju postigli su značajne rezultate u usvajanju i primjeni INTOSAI standarda i ujednačavanju metodologije rada.

Ured za reviziju još uvijek nema trajno riješen uredski prostor i trenutno je smješten na dvije lokacije, što znatno otežava komunikaciju i efikasnost u radu.

Neophodno je da Parlamentarna skupština BiH osigura nezavisnost Ureda za reviziju, shodno Limskoj deklaraciji, kao najznačajnijem medjunarodnom dokumentu koji reguliše pravila za javnu reviziju, kako bi Ured za reviziju mogao u potpunosti izvršavati svoje zakonske obaveze i dati puni doprinos u razvoju zemlje.

Medju najznačajnijim efektima rada Ureda za reviziju u 2002. godini izdvojili bismo slijedeće:

-        pokretanje revizije institucija BiH saglasno Zakonu o reviziji finansijskog poslovanja institucija BiH i prema indeksu rizika i kriteriju značajnosti;

-        izvještavanje Predsjedništva BiH, Parlamentarne skupštine BiH i šire javnosti o finansijskom poslovanju institucija BiH;.

-        izgradnja unutrašnje strukture i kapaciteta Ureda za reviziju što je omogućilo rezultate rada-revizije koji su zadovoljili INTOSAI standarde revizije, kao i druge stručne, profesionalne i etičke zahtjeve.

Ciljevi koje je Ured za reviziju nastojao ispuniti kroz pokretanje revizionih aktivnosti u izvještajnom periodu su:

-        povećati odgovornost u potrošnji javnog novca;

-        povećati transparentnost budžetske potrošnje;

-        osigurati informacije i preporuke Predsjedništvu BiH, Parlamentarnoj skupštini BiH i budžetskim korisnicima koje će uticati na kvalitetnije upravljanje budžetom i efikasniji rad institucija;

-        identifikovati različita odstupanja od zakonskih normi radi preduzimanja odgovarajućih aktivnosti nadležnih institucija.

-         davanje preporuka za donošenje novih i dogradnju postojećih propisa radi stvaranja boljeg pravnog ambijenta.

Mandat Ureda za reviziju je odredjen Zakonom o reviziji finansijskog poslovanja institucija BiH ('Službeni glasnik BiH', broj 17/99), opšteprihvaćenim revizijskim standardima i INTOSAI standardima.

Članom 13. Zakona o reviziji propisano je da generalni revizor vrši reviziju javnih računa koji uključuju sva ministarstva, urede, sudove i organe vlade, javne fondove, preduzeća i kompanije koje su djelimično ili potpuno u vlasništvu, kontrolisane ili finansirane iz budžeta BiH.

Pri izvještavanju o reviziji javnih računa, generalni revizor izvještava:

• da li su računi sastavljeni u skladu sa zakonskom regulativom;
• da li godišnji računi održavaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine;
• o ekonomičnosti, efikasnosti i uspješnosti kojom su organizacije koristile sredstva.
• Prema Zakonu, izvještaji o reviziji javnih računa dostavljaju se Parlamentarnoj skupštini BiH i Predsjedništvu BiH.
• U skladu sa zakonskim obavezama i ovlaštenjima i godišnjim programom rada za 2002. godinu, Ured za reviziju je izvršio reviziju računa za 2001. godinu u slijedećim institucijama:
• Ministarstvo vanjskih poslova,  u okviru kojeg je praktično izvršena revizija šest zasebnih finansijskih segmenata:

-        Sjedište Ministarstva u Sarajevu;
-        Ambasada BiH u Amanu,
-        Ambasada BiH u Kamberi;
-        Ambasada BiH u Budimpešti;
-        Ambasada BiH u Otavi;
-        Misija BiH u Rimu;

• Ministarstvo civilnih poslova i komunikacija BiH;
• Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH;
• Ustavni sud BiH;
• Regulatorna agencija za komunikacije BiH;
• Državna granična služba BiH;
• Ministarstvo za trezor institucija BiH u okviru kojeg i Budžet BiH;
• Ministarstvo za evropske integracije BiH;
• Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH u okviru kojeg su revidirana i dva posebna projekta i to:

-        Projekat rješenja problema azilanata i imigranata u BiH;
-        Projekat pomoći Ministarstvu za prihvat izbjeglica;  

• Vijeće ministara-službe;
• Služba za zajedničke poslove VM;
• Predsjedništvo BiH;
• Parlamentarna skupština BiH;
• Agencija za statistiku;
• Arhiv BiH;
• Odjel za civilnu avijaciju BiH;
• Agencija za promociju stranih ulaganja;
• Institut za standarde i mjeriteljstvo;
• Institut za akreditovanje;
• Ured za veterinarstvo;

Iako je revizija počela sa zakašnjenjem zbog kašnjenja izrade završnih računa korisnika budžeta, uspjeli smo u potpunosti ispuniti plan tako da je revizijom obuhvaćeno  preko 95 % administrativnog dijela budžeta BiH za 2001. godinu.

Tokom mjeseca aprila 2002 godine izvršili smo i reviziju računa za servisiranje vanjskog duga koji je za te namjene otvoren u Centalnoj banci BiH.

Izraženo mišljenje revizora o finasijskim izvještajima, glavna zapažanja i nalazi revizije prikazani su u tabeli br. 1:

Tabela br. 1

Nakon izvršene revizije računa za 2001. godinu, početkom oktobra, počeli smo prethodnu reviziju računa za 2002. godinu. Prethodna revizija uključuje ocjenu funkcionisanja sistema internih kontrola, ispitivanje značajnijih transakcija, kontrolu dinamike izvršenja budžeta i ocjenu bilansnih pozicija i ima za cilj da pomogne rukovodstvu savjetima i preporukama kako bi se ispravile uočene slabosti koje mogu uticati na tačnost finansijskih izvještaja. Na ovaj način, prethodna revizija kao svoj cilj ima preventivnu pomoć rukovodstvu.

U ovoj fazi izvršili smo prethodnu reviziju i dostavili pisma sa preporukama slijedećim klijentima: Ministarstvu vanjskih poslova BiH; Predsjedništvu BiH; Parlamentarnoj skupštini BiH; Ministarstvu za trezor institucija BiH; Ministarstvu za ljudska prava i izbjeglice; Stručnim službama Vijeća ministara; Zajedničkim službama institucija Bosne i Hercegovine;

4.     Izgradnja unutrašnje strukture

Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji Ureda za reviziju uredjena je unutrašnja organizacija i sistematizacija Ureda, rukovodjenje, stručni kolegij, programiranje i planiranje rada, obavljanje revizije i izvještavanje, službena tajna, radni odnosi i javnost rada Ureda za reviziju.

Unutrašnja organizacija Ureda za reviziju utvrdjena je s ciljem da se osigura racionalna organizacija rada i efikasno rukovodjenje i izvršavanje poslova, provodjenje utvrdjene politike i pravilno i potpuno izvršavanje zakona i drugih propisa, te ostvarivanje adekvatne saradnje sa institucijama Bosne i Hercegovine.

Poslovi iz nadležnosti Ureda za reviziju vrše se u okviru slijedećih organizacionih jedinica:

• Kabinet generalnog revizora i zamjenika generalnog revizora
• Sektor za revizije (grupa klijenata I)
• Sektor za revizije (grupa klijenata II)
• Služba za pravne i opšte poslove

Organizacija aktivnosti revizora je uspostavljena tako da se revizija obavlja preko revizionih timova (viši revizor i dvojica pomoćnih revizora) na čijem je čelu ovlašteni revizor. Pored ostalih poslova rukovodjenja, koordinaciju rada revizionih timova obavljaju zamjenici generalnog revizora.

U poslovima revizije učestvuje i načelnik Službe za pravne i opšte poslove koji daje pravna tumačenja na zahtjeve revizionih timova.

Administracija Ureda za reviziju je organizovana je posredstvom Službe za pravne i opšte poslove.

Ured za reviziju trenutno zapošljava ukupno 19 djelatnika.

Broj zaposlenih nije se mijenjao u 2002. godini zbog ograničenja u Budžetu.

STRUKTURA ZAPOSLENIH U UREDU ZA REVIZIJU:

OBRAZOVNA STRUKTURA U UREDU ZA REVIZIJU

U sklopu redovnih aktivnosti, vršena je izmjena i dopuna normativnih akata uobličenih u interni priručnik 'Zbirka propisa'. Donešeni su i pravilnici o unosu podataka u ISFU sistem BiH; materijalnom poslovanju; poklonima i reprezentaciji; korištenju automobila; i poslovnik o radu Stručnog kolegija ureda.

Od organizacionih aktivnosti, naglasili bismo rad Stručnog kolegija, koji je studiozno analizirao sve aktivnosti Ureda za reviziju, donosio odgovarajuće odluke i usmjeravao aktivnosti u cilju postizanja pune transparentnosti i efektivnosti u radu Ureda.za.reviziju.

5. Materijalni uslovi rada

Kao privremeno rješenje, za rad Ureda za reviziju obezbjedjen je prostor na dvije odvojene lokacije:

-        lokacija u ulici Danijela Ozme 7, potkrovlje

-        lokacija u zgradi Predsjedništva BiH, ulica Musala br. 9, II sprat

Rad Ureda za reviziju, na dvije lokacije, organizacijski je nefunkcionalan i neefikasan, te očekujemo postizanje konačnog rješenja nakon useljenja u zgradu institucija BiH na Marijin Dvoru ili korištenjem prostora organa koji će odseliti na Marijin Dvor.

Koordinacioni odbor institucija za reviziju čini menadžment Ureda za reviziju BiH i entitetskih ureda, čija je funkcija:

-          uspostavljanje uskladjenih standarda revizije;

-          osiguravanje konzistentnog kvaliteta revizije;

-          odredjivanje odgovornosti za vršenje revizije zajedničkih aktivnosti i

-          odredjivanje zastupanja u medjunarodnim tijelima.

U 2002. godini održano je šest redovnih i jedna vanredna sjednica Kordinacionog odbora, a raspravljalo se o značajnim pitanjima iz djelokruga rada Koordinacionog odbora.

-          KO je formirao Komisiju za harmonizaciju zakona za sve tri VRI iz BiH koji je izvještavao KO o svom radu.

-          U okviru dugoročne saradnje sa SNAO-m, vršene su pripreme za završnicu LFA seminara s ciljem da se dodje do projektnog dokumenta o institucionalnoj izgradnji kapaciteta

-          Usaglašen je Memorandum o razumijevanju izmedju SNAO-a i VRI iz BiH čije je potpisivanje zakazano za početak 2003. godine.

-          Utvrdjeni su ciljevi medjunarodne saradnje te koraci koje treba preduzeti da bi se došlo do formiranja medjunarodnog odjela.

-          Svi članovi KO učestvovali su na drugoj sjednici Upravnog odbora u Stockholmu.

-          KO je odredjivao delegacije koje su učestvovale na medjunarodnim seminarima i radionicama i nakon povratka vodje delegacija podnosile su izvještaj o rezultatima sa pomenutih skupova.

-          Podržan je projekt OSCE-a  koji se odnosi na obuku kantonalne administracije o uspostavi internih kontrola i internih revizija.

-          Ostvaren je kontakt sa rukovodstvom CAFAO-a vezano za softver interne revizije carinskih uprava.

Finansiranje rada Koordinacionog odbora odvijalo se u skladu sa finansijskim planom i Odlukom o finansiranju Koordinacionog odbora za 2002. godinu.

Evropska organizacija vrhovnih revizijskih institucija (EUROSAI)

Najznačajniji dogadjaj u prošloj godini, na medjunarodnom planu, bio je prijem Ureda za reviziju finansijskog poslovanja institucija BiH u punopravno članstvo EUROSAI-a (Evropske organizacije vrhovnih revizijskih institucija), na V Kongresu EUROSAI-a održanom u Moskvi, na kojem je učestvovala i naša delegacija.

EUROSAI je profesionalna regionalna organizacija koja okuplja Vrhovne revizijske institucije zemalja Evrope, članica INTOSAI-a i članica Ujedinjenih nacija, i koja uz INTOSAI igra glavnu ulogu u promovisanju politike i razvoju revizije javnog sektora te jačanju odgovornosti u finansijskom upravljanju vlada članica.

Prijem u ovu organizaciju je veliko priznanje za funkciju vrhovne revizije u našoj zemlji. Uzimajući u obzir obaveze koje donosi članstvo, očekujemo značajnije angažmane tokom narednih godina na medjunarodnom planu, za šta je potrebno organizaciono i tehnički pripremiti Ured za reviziju.

Medjunarodna organizacija vrhovnih revizijskih institucija (INTOSAI)

U sklopu seminara koje je OSCE organizovao sredinom prošle godine za predstavnike sva tri parlamenta, naš Ured je posjetio gospodin Franz Fiedler, generalni sekretar INTOSAI-a i predsjednik austrijskog Računskog suda.

Posjeta je imala radni karakter i gospodinu Fiedleru prezentirani su kapaciteti Ureda i razmotreni su svi elementi nezavisnosti Ureda nakon nametanja Zakona o državnoj službi. Naknadno, Uredu je iz Sekretarijata INTOSAI-a dostavljeno pismo podrške usmjereno ka daljem jačanju nezavisne funkcije eksterne revizije u našoj zemlji.

U organizaciji Razvojne agencije INTOSAI-a - IDI, predstavnici Ureda su učestvovali u četvorodnevnoj radionici održanoj u Zagrebu na temu EUROSAI/IDI Dugorocni regionalni plan obuke – Faza II Radionica o strateskom planiranju.

Na ovoj radionici su učestvovali generalni revizori i/ili njihovi predstavnici iz 11 zemalja južne i istočne Evrope, potencijalni kandidati za pristupanje EU.

U organizaciji UN/INTOSAI, u Beču je organizovan Medjuregionalni seminar o reviziji vladinih institucija 'Uloga SAI-a u reviziji korištenja javnih fondova u području poljoprivrede', gdje je učestvovao predstavnik iz BiH.

Švedski nacionalni revizioni ured (SNAO)

Krajem marta 2002. godine okončan je višemjesečni seminar tokom kojeg su tri vrhovne revizione institucije u BiH i SNAO definisali potrebe i aktivnosti koje je potrebno poduzeti do nivoa samoodrživosti. Seminar je organizovao SNAO prema LFA matrici (model dugoročnog planiranja aktivnosti) sa ciljem potpunog planiranja druge faze bilateralnog projekta institucionalne izgradnje kapaciteta revizije.

Na ovoj osnovi kreiran je projektni dokument koji precizira aktivnosti za narednih 40 mjeseci. Uz donatorsku potporu SIDE, švedski revizioni ured će donirati kompjutersku opremu trima revizionim institucijama u BiH i nastaviti sa obukom revizionih timova. Pored toga, projekat obuhvata obuku rukovodstva, obuku za reviziju učinka, obuku za uspostavu medjunarodne saradnje, IT reviziju, odnose s javnošću, upravljanje ljudskim resursima, te dalju izgradnju strukture institucije.

Kontakti sa drugim medjunarodnim organizacijama i institucijama

U organizaciji i uz finansijsku podršku Ambasade Kraljevine Španije naši su predstavnici pohadjali dvosedmični seminar pod nazivom 'Drugi kurs o budžetiranju i kontroli rashoda javne administracije za državne službenike zemalja kandidata za članstvo u EU'. Seminar je održanu u Madridu u organizaciji Ministarstva finansija Španije i Ministarstva vanjskih poslova Španije. Učesnici su bili predstavnici zemalja kandidata za članstvo u EU – Bugarske, Češke Republike, Madjarske, Poljske, Rumunije, Slovačke i Turske.

U prvoj polovini protekle godine Ured je na poziv EU predstavnika u Sarajevu imao zanačajno učešće u EU Projektu podrške institucijama BiH. Tim povodom uspostavljeni su kontakti sa agencijom SIGMA povodom daljeg planiranja aktivnosti EU na planu reforme javne administracije.

Unutar izvještajnog perioda ostavaren je značajniji obim komunikacije s predstavnicima OHR-a povodom Zakona od ržavnoj službi. Nakon razmjene gledišta, OHR je podržao originalni koncept nezavisnosti Ureda definisan Zakonom o reviziji i INTOSAI standardima.

Tokom 2002. godine uspostavljena je čvršća saradnja sa USAID-om u BiH i ustanovljen ritam redovnih tromjesečnih sastanaka tokom kojih se razmjenjuju informacije o projektima i aktivnostima direktno ili indirektno vezanim za reviziju, te dogovaraju zajedničke aktivnosti.

Ured je direktno učestvovao u aktivnostima OSCE-a u BiH kroz projekat podrške Parlamentarnoj skupštini, kojeg ocjenjujemo kao veliki doprinos u razumijevanju revizije kroz obuku parlamentarnih komisija koje su zadužene za obradu revizionih izvještaja.

Ured za reviziju je u 2002. godini u potpunosti finansiran iz budžeta BiH, bez stranih i domaćih donacija.

Budžetom institucija BiH i medjunarodnih obaveza  BiH za 2002. godinu ('Službeni glasnik BiH' broj 14/02) bila su odobrena sredstva za finansiranje Ureda za reviziju u iznosu od 993.377,00 KM,  što je znatno manje od  zahtjeva koji smo dostavili Ministarstvu za trezor, a koji je iznosio 1.689.401,00 KM. Nivo sredstava odobrenih za 2002. godinu identičan je nivou iz 2001. godine.

Izdaci za plate i naknade zaposlenih su planirani u ukupnom iznosu od 761.935,00 KM ili 76,7%, a materijalni troškovi u ukupnom iznosu 133.442,00 KM ili 13,4%. Preostala sredstva u iznosu od 98.000,00 KM su predvidjena za kapitalne izdatke u iznosu 80.000 KM ili 8,1% i za rad Koordinacionog odbora institucija za reviziju u iznosu od 18.000,00 KM ili 1,8% od ukupno odobrenog budžeta.

Ostvareni prihodi iz budžeta u 2002. godini iznose 957.426,00 KM, odnosno 95,7 % od ukupno planiranih sredstava za 2002. godinu.

Do 31.12.2002.godine utrošeno je ukupno 957.426,00 KM, što je 95,7% od ukupnog iznosa. Unutar toga, izdaci za zaposlene iznosili su 644.650,00 KM, što predstavlja 67,3 % ukupnih rashoda;

Izdaci za materijal i usluge iznose 81.324,86 ili 8,5 %  dok su kapitalni izdaci ostvareni u iznosu od 73.777,00 KM ili 7,7% ukupnih rashoda.

Pregled planiranih i ostvarenih prihoda i rashoda daje se u Prilogu.

Ured za reviziju, u ovoj godini, planirao je da pokrene i obavi reviziju svih budžetskih korisnika za 2002. godinu. Tok revizije je planiran u dvije faze.

U prvoj fazi je planirana prethodna revizija koja traje do kraja februara 2003. godine. Nakon izvršene prethodne revizije poslali smo pisma menadžmentu o nalazima i preporukama s ciljem preventivnog djelovanja i otklanjanja uočenih slabosti prvenstveno u sistemu internih kontrola.

Nakon izvršenja prethodne revizije, započinje se sa završnom revizijom koja će trajati do kraja jula 2003. godine, kada planiramo dostaviti konačan izvještaj Parlamentarnoj skupštini.

Poslije završne revizije, Ured za reviziju je planirao započeti sa prethodnom revizijom za 2003. godinu koja će trajati do kraja februara 2004. godine i obuhvatiće sve institucije na nivou države. U ovoj fazi vršićemo prethodnu reviziju i slati pisma menadžmentu institucija o nalazima i preporukama.

Pored revizionih operacija, planirane su intenzivne aktivnosti stručnog obrazovanja i usavršavanja svih zaposlenih u Uredu za reviziju. Najveći dio obuke vršit će Švedski državni revizioni ured (SNAO) s kojim planiramo potpisati dugoročni ugovor o podršci izgradnje institucionalnih kapaciteta revizionih ureda u Bosni i Hercegovini.

Pored ovih obuka, planiramo obuke koje će vršiti domaći eksperti, te stimulisanje zaposlenih za učestvovanje na stručnim seminarima i simpozijumima i podsticanje za upise na postdiplomske studije.

Planirana je intenzivna saradnja sa INTOSAI i EUROSAI-jem kroz učestvovanje na seminarima u njihovoj organizaciji te saradnju sa VRI iz EU i drugih zemalja.

Članstvo u ovim organizacijama stvoriće brojne obaveze, koje će zahtijevati angažovanje dodatnih kadrovskih i finansijskih resursa, te potrebu prilagodjavanja organizacione strukture uvodjenjem Odjeljenja za medjunarodnu saradnju.

U ovoj godini očekuje se riješavanje pitanja smještaja Ureda za reviziju na jednoj lokaciji,čime bi se, uz informatizaciju Ureda, znatno povećala ekonomičnost, efikasnost i efektivnost.