1.    Uvod

U skladu sa zakonskom obavezom, generalni revizor podnosi Izvještaj o poslovanju Ureda za reviziju finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Ured za reviziju) Parlamentranoj skupštini Bosne i Hercegovine za proteklu godinu.

Ovaj Izvještaj obuhvata pregled najvažnijih aktivnosti u 2001. godini u kojoj su izvršene prve revizije javnih računa u Bosni i Hercegovini. Izvještaji su dostavljeni Predsjedništvu BiH i Parlamentarnoj skupštini BiH i objavljeni su u "Službenom glasniku BiH" i službenim glasilima entiteta.

Ured za reviziju je u prošloj godini izvršio revizije institucija Bosne i Hercegovine koje su korisnici više od 80% državnog budžeta, izuzev vanjskog duga, i započeo tzv. prethodnu reviziju institucija za 2001. godinu.

Izvještaji su dobro popraćeni, ponajviše od strane štampanih medija i dobro su ocjenjeni od javnosti, što doprinosi daljem razumijevanju uloge javne revizije u jačanju demokratskih procesa u društvu, smanjenju korupcije i boljem upravljanju javnim novcem.

Na XVII Kongresu Medjunarodne organizacije vrhovnih revizijskih institucija - INTOSAI u Seulu, Ured za reviziju je primljen u punopravno članstvo ove organizacije, što je veliko priznanje za Bosnu i Hercegovinu. Ovo podrazumijeva preuzimanje pune obaveze koja se odnosi na primjenu INTOSAI revizijskih standarda, učestvovanje u zajedničkim revizijama i seminarima, te drugim aktivnostima.

Finansiranje Ureda je poboljšano u odnosu na 2000. godinu. Medjutim, nastojanja da se prilikom rebalansa budžeta smanje planirana sredstva, ozbiljno ugrožavaju operativnu i finansijsku nezavisnost Ureda za reviziju.

Parlamentarna skupština BiH treba osigurati nezavisnost rada Ureda za reviziju, shodno Limskoj deklaraciji, kao najznačajnijem medjunarodnom dokumentu koji reguliše pravila za javnu reviziju, kako bi Ured za reviziju mogao u potpunosti izvršavati svoje zakonske obaveze i dati puni doprinos u razvoju zemlje.

Tokom godine, nastavljena je saradnja sa Švedskim nacionalnim revizionim uredom (SNAO) koji pruža podršku na projektu institucionalne izgradnje kapaciteta. Švedski ured, kao jedan od najboljih revizionih ureda u svijetu, predstavlja garant za sticanje savremenih znanja i usvajanje prakse iz oblasti revizije.

Generalni revizor i zamjenici generalnog revizora, uz generalnog revizora i zamjenike iz Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske, članovi su Koordinacionog odbora institucija za reviziju koji je formiran u 2001. godini. Koordinacioni odbor je do sada u svom radu postigao značajne rezultate u usvajanju i primjeni INTOSAI standarda i ujednačavanju metodologije rada.

Ured za reviziju još uvijek nema trajno riješen uredski prostor i trenutno je smješten na dvije lokacije, što znatno otežava komunikaciju i efikasnost u radu. Takodje oskudjeva u namještaju i informatičkoj opremi.

2.    Realizacija ciljeva i zadataka u 2001. godini

Među najznačajnijim efektima rada Ureda za reviziju u 2001. godini izdvojili bismo sljedeće:

• pokretanje revizije institucija BiH saglasno Zakonu o reviziji finansijskog poslovanja institucija BiH i prema indeksu rizika i kriteriju značajnosti;
• izvještavanje Predsjedništva BiH, Parlamentarne skupštine BiH i šire javnosti o finansijskom poslovanju institucija BiH;.
• učlanjenje Ureda za reviziju u Međunarodnu organizaciju vrhovnih revizionih institucija (INTOSAI);
• izgradnja unutrašnje strukture i kapaciteta Ureda za reviziju što je omogućilo rezultate rada-revizije koji su zadovoljili INTOSAI standarde revizije, kao i druge stručne, profesionalne i etičke zahtjeve.

Ciljevi koje je Ured za reviziju nastojao ispuniti kroz pokretanje revizionih aktivnosti u izvještajnom periodu:

• povećati odgovornost u potrošnji javnog novca;
• povećati transparentnost budžetske potrošnje;
• osigurati informacije i preporuke Predsjedništvu BiH, Parlamentarnoj skupštini BiH i budžetskim korisnicima koje će uticati na kvalitetnije upravljanje budžetom;
• identifikovati različita odstupanja od zakonskih normi radi preduzimanja odgovarajućih aktivnosti nadležnih institucija.

3.    Finansiranje Ureda za reviziju

Ured za reviziju je u 2001. godini u potpunosti finansiran iz budžeta BiH, bez stranih i domaćih donacija.

Budžetom institucija BiH i međunarodnih obaveza  BiH za 2001. godinu ("Službeni glasnik BiH" broj 9/01) bila su odobrena sredstva za finansiranje Ureda za reviziju u iznosu od 999.600 KM,  što je znatno manje od  zahtjeva koji smo dostavili Ministarstvu za trezor, a koji je iznosio 1.484.336,00 KM.

U prijedlogu rebalansa budžeta, Uredu za reviziju su takođe bila umanjena sredstva za kapitalne izdatke u iznosu od 57.198,30 KM .

Napominjemo da je Ured za reviziju bio jedina institucija kojoj su prijedlogom rebalansa bila umanjena sredstva.

Tek nakon intervencije Komisije za budžet i finansije Predstavničkog doma i Komisije za administrativna i finansijska pitanja Doma naroda,  Parlamentarna skupština BiH je usvojila Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o izvršenju budžeta institucija BiH i međunarodnih obaveza BiH za 2001. godinu ("Službeni glasnik BiH" broj 32/01), prema kojem su Uredu odobrena-vraćena sredstva na iznos predviđen prvobitnim budžetom.

Rebalansom budžeta za 2001. godinu, Uredu za reviziju su odobrena sredstva u iznosu od 999.600 KM, od toga, za izdatke zaposlenih 752.460,80 KM ili 75,30 % ukupno planiranih sredstava.

Izdaci za materijal i usluge su planirani u iznosu od 149.940,90 KM ili 15 % odobrenog budžeta. Preostala sredstva u iznosu od 97.198,30 KM ili 9,70 % su predviđena za kapitalne izdatke.

Ostvareni prihodi iz budžeta u 2001. godini iznose 970.287 KM, odnosno 97,07 % od ukupno planiranih sredstava za 2001. godinu.

Za pokriće rashoda, osim sredstava budžeta korištena su i sredstva viška prihoda iz prethodne godine u iznosu od 1.853 KM.

Do 31.12.2001.godine utrošeno je ukupno 972.140 KM, što je 97,25% od ukupnog iznosa. Unutar toga, izdaci za zaposlene iznosili su 746.347 KM, što predstavlja 76,77% ukupnih rashoda;

Izdaci za materijal i usluge iznose 125.948 ili 12,96 %  dok su kapitalni izdaci ostvareni u iznosu od 99.845 KM ili 10,27% ukupnih rashoda.

Pregled planiranih i ostvarenih prihoda i rashoda daje se u Prilogu.

4.    Izgradnja unutrašnje strukture

Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji Ureda za reviziju uredjena je unutrašnja organizacija i sistematizacija Ureda, rukovodjenje, stručni kolegij, programiranje i planiranje rada, obavljanje revizije i izvještavanje, službena tajna, radni odnosi i javnost rada Ureda za reviziju.

Unutrašnja organizacija Ureda za reviziju utvrdjena je s ciljem da se osigura racionalna organizacija rada i efikasno rukovodjenje i izvršavanje poslova, provodjenje utvrdjene politike i pravilno i potpuno izvršavanje zakona i drugih propisa, te ostvarivanje adekvatne saradnje sa institucijama Bosne i Hercegovine.

Poslovi iz nadležnosti Ureda za reviziju vrše se u okviru slijedećih organizacionih jedinica:

• Kabinet generalnog revizora i zamjenika generalnog revizora
• Sektor za revizije (grupa klijenata I)
• Sektor za revizije (grupa klijenata II)
• Služba za pravne i opšte poslove

Organizacija aktivnosti revizora je uspostavljena tako da se revizija obavlja preko revizionih timova (viši revizor i dvojica pomoćnih revizora) na čijem je čelu ovlašteni revizor. Pored ostalih poslova rukovodjenja, koordinaciju rada revizionih timova obavljaju zamjenici generalnog revizora.

U poslovima revizije učestvuje i načelnik Službe za pravne i opšte poslove koji daje pravna tumačenja na zahtjeve revizionih timova.

Administracija Ureda za reviziju je organizovana je posredstvom Službe za pravne i opšte poslove.

Ured za reviziju trenutno zapošljava ukupno 19 djelatnika.

STRUKTURA ZAPOSLENIH U UREDU ZA REVIZIJU:

OBRAZOVNA STRUKTURA U UREDU ZA REVIZIJU

U sklopu redovnih aktivnosti doneseni su i pravilnici o: disciplinskoj i materijalnoj odgovornosti; obrazovanju i usavršavanju; načinu korištenja i upotrebi mobilnih telefona; korištenju godišnjih odmora; materijalnom poslovanju, te procedure o: prijemu i otpremi pošte i arhiviranju; evidentiranju i plaćanju ulaznih faktura; zaštiti podataka informacionog sistema;

Navedena normativna akta uobličena su u jedan interni priručnik kao 'Zbirka propisa'.

Od organizacionih aktivnosti, naglasili bismo rad Stručnog kolegija, koji je studiozno analizirao sve aktivnosti Ureda za reviziju, donosio odgovarajuće odluke i usmjeravao aktivnosti u cilju postizanja pune transparentnosti i efektivnosti u radu Ureda za reviziju.

5.    Revizija institucija BiH u 2001. godini

Mandat Ureda za reviziju je određen Zakonom o reviziji finansijskog poslovanja institucija BiH ("Službeni glasnik BiH", broj 17/99), opšteprihvaćenim revizijskim standardima i INTOSAI standardima.

Članom 13. Zakona o reviziji propisano je da generalni revizor vrši reviziju javnih računa koji uključuju sva ministarstva, urede, sudove i organe vlade, javne fondove, preduzeća i kompanije koje su djelimično ili potpuno u vlasništvu, kontrolisane ili finansirane iz budžeta BiH.

Pri izvještavanju o reviziji javnih računa, generalni revizor izvještava:

• da li su računi sastavljeni u skladu sa zakonskom regulativom;
• da li godišnji računi održavaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine;
• o ekonomičnosti, efikasnosti i uspješnosti kojom su organizacije koristile sredstva.

Prema Zakonu, izvještaji o reviziji javnih računa dostavljaju se Parlamentarnoj skupštini BiH i Predsjedništvu BiH.

U skladu sa zakonskim obavezama i ovlaštenjima i godišnjim programom rada za 2001. godinu, Ured za reviziju je izvršio reviziju računa za 2000. godinu u slijedećim institucijama:

• Ministarstvo inostranih poslova,  u okviru kojeg je praktično izvršena revizija šest zasebnih finansijskih segmenata:

-          Sjedište Ministarstva u Sarajevu;
-          Ambasada BiH u Vašingtonu,
-          Ambasada BiH u Kamberi;
-          Ambasada BiH u Londonu;
-          Ambasada BiH u Parizu;
-          Misija BiH u Ženevi;


• Ministarstvo civilnih poslova i komunikacija BiH koje je imalo dva odvojena finansijska izvještaja:

  -          za dio Ministarstva u Republici Srpskoj i
  -          za dio Ministarstva u Federaciji BiH;

• Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH ;
• Ustavni sud BiH;
• Regulativna agencija za telekomunikacije BiH;
• Državna granična služba BiH;
• Ministarstvo za trezor institucija BiH;
• Ministarstvo za evropske integracije BiH;
• Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH;

Revizijom ovih institucija obuhvaćeno je preko 80 % budžeta BiH za 2000. godinu.

U sklopu zajedničke aktivnosti Koordinacionog odbora izvršena je i zajednička revizija informacionog sistema vanjskog duga BiH.

Nakon izvršene revizije računa za 2000. godinu, početkom oktobra, počeli smo prethodnu reviziju računa za 2001. godinu.

Prethodna revizija uključuje ocjenu funkcionisanja sistema internih kontrola, ispitivanje značajnijih transakcija, kontrolu dinamike izvršenja budžeta i ocjenu bilansnih pozicija i ima za cilj da pomogne rukovodstvu savjetima i preporukama kako bi se ispravile uočene slabosti koje mogu uticati na tačnost finansijskih izvještaja. Na ovaj način, prethodna revizija kao svoj cilj ima preventivnu pomoć rukovodstvu.

U ovoj fazi izvršili smo prethodnu reviziju i dostavili pisma sa preporukama slijedećim klijentima:

• Ministarstvu inostranih poslova BiH;
• Predsjedništvu BiH;
• Parlamentarnoj skupštini BiH;
• Ministarstvu za trezor institucija BiH;
• Ministarstvu za ljudska prava i izbjeglice;
• Stručnim službama Vijeća ministara;
• Zajedničkim službama institucija Bosne i Hercegovine;
• FIPA-i;
• Direkciji za civilnu avijaciju.

6.    Koordinacioni odbor

Koordinacioni odbor institucija za reviziju čini menadžment Ureda za reviziju BiH i entitetskih ureda, čija je funkcija:

-          uspostavljanje uskladjenih standarda revizije;
-          osiguravanje konzistentnog kvaliteta revizije;
-          odredjivanje odgovornosti za vršenje revizije zajedničkih aktivnosti i
-          odredjivanje zastupanja u medjunarodnim tijelima.

U 2001. godini održano je pet sjednica Kordinacionog odbora, a raspravljalo se o značajnim pitanjima iz djelokruga rada Koordinacionog odbora. Tako je vodjena rasprava i donijete su odgovarajuće odluke koje se odnose na slijedeće aktivnosti:

• usvojen je i objavljen Poslovnik Koordinacionog odbora institucija za reviziju;
• usvojeni su i objavljeni INTOSAI revizijski standardi i INTOSAI etički kodeks;
• provodjenje zajedničkih aktivnosti i direktno učešće kod prijema Ureda za reviziju za članicu INTOSAI  na kongresu u Seulu;
• usvojena je zajednička platforma revizije vanjskog duga;
• obavljena je zajednička revizija i sačinjen izvještaj o reviziji informacionog sistema vanjskog duga,
• rad na harmonizaciji Zakona o reviziji na državnom i nivou entiteta;
• zajednički rad IT revizora na državnom i nivou entiteta;
• učešće u LFA radionici o izradi projektnog prijedloga saradnje za slijedeći dugoročni period koji je organizovao Švedski nacionalni revizioni ured;
• harmonizacija revizionih izvještaja.

Finansiranjerada Koordinacionogodbora odvijalose uskladu safinansijskim planomi Odlukomo finansiranjuKoordinacionog odboraza> 2001.godine>.

7.    Medjunarodna saradnja

7.1. Medjunarodna organizacija vrhovnih revizijskih institucija (INTOSAI)

Najznačajniji događaj u prošloj godini, na medjunarodnom planu, bio je prijem u punopravno članstvo INTOSAI-a (Medjunarodne organizacije vrhovnih revizijskih institucija), na XVII Kongresu INTOSAI održanom u novembru, u Seulu (Republika Koreja). Ovom prijemu prethodilo je slanje naših prvih izvještaja na ocjenu njihove uskladjenosti sa INTOSAI standardima.

INTOSAI je profesionalna organizacija koja okuplja Vrhovne revizijske institucije zemalja članica Ujedinjenih nacija i koja igra glavnu ulogu u promovisanju politike i razvoju revizije javnog sektora, te jačanju odgovornosti u finansijskom upravljanju vlada članica UN-a.

Prijem u ovu organizaciju za nas je veliko priznanje, pogotovu s obzirom da je do njega došlo nakon samo nešto više od godinu dana postojanja Ureda za reviziju.

Članstvo u ovoj organizaciji podrazumijeva i obaveze, za čije ispunjenje će trebati angažirati prilične kadrovske resurse (obavljanje zajedničkih revizija sa drugim vrhovnim revizijskim institucijama, pripreme materijala i učestvovanje na seminarima, i dr).

7.2. Švedski nacionalni revizioni ured (SNAO)

U 2001. godini nastavljena je saradnja sa Švedskim nacionalnim revizionim uredom na osnovu Memoranduma o razumijevanju potpisanog u novembru 2000. godine.

Ovaj projekat koji je definisan kao podrška izgradnji institucionalnih kapaciteta sva tri reviziona ureda u Bosni i Hercegovini, u prvoj fazi, predvidjeno je da traje godinu i po. Nakon toga, potpisat će se novi ugovor o dugoročnoj saradnji za period od 3 do 5 godina.

Tokom provođenja prve faze projekta, SNAO nije mogao osigurati stalnog savjetnika, kako je to bilo predvidjeno Memorandumom. Ovaj nedostatak, SNAO je nadoknadjivao slanjem povremenih misija iz Stockholma koje su radile s našim djelatnicima i to kroz seminare i radionice.

U Budimpešti, u novembru, SNAO je organizovao prvu radionicu LFA seminara koji treba rezultirati novim projektnim dokumentom  za podršku razvoju institucionalnih kapaciteta za dugoročni period.

Ovaj seminar nam je dao povoda da vjerujemo kako ćemo doći do vrlo kvalitetnog dokumenta o projektu koji će finansirati Švedska razvojna agencija SIDA i koji će zadovoljiti naše potrebe za razvojem institucije.

7.3. Svjetska banka (WB)

Svjetska banka (WB) je dala presudan inicijalni doprinos u osnivanju ove institucije i podršci njenom jačanju i razvoju. Neposredno nakon same uspostave Ureda za reviziju, projekat izgradnje institucionalnih kapaciteta Ureda preuzima SNAO dok Svjetska banka i dalje prati naš razvoj i pruža odgovarajuću podršku.

Svjetska banka je u više navrata insistirala na jačanju finansijske nezavisnosti Ureda za reviziju, a posebno kroz odgovarajuće kontakte sa izvršnom vlasti i dokumente Svjetske banke kao što su kreditni programi za strukturalno prilagodjavanje. U budućnosti, očekujemo da se ova saradnja sa Svetskom bankom proširi, posebno u stručnoj pomoći za višefaznu realizaciju revizije vanjskog duga.

7.4. Kontakti sa drugim medjunarodnim organizacijama i institucijama

Generalni revizor BiH i generalni revizori BiH entiteta posjetili su Ured za reviziju Republike Madjarske (za vrijeme LFA seminara) gdje su dobili vrlo korisne informacije o uspostavi i razvoju ove institucije koja postoji već jedanaest godina. Želimo napomenuti da se mađarski Ured svrstava u vrlo ugledne revizione urede i da je priznanje svog ugleda dobio i kroz priliku da bude domaćin slijedećem kongresu INTOSAI.

Značajno je spomenuti i Organizaciju za europsku sigurnost i saradnju (OSCE) u Bosni i Hercegovini koja je kroz projekat podrške Parlamentarnoj skupštini dala veliki doprinos u razumijevanju revizije kroz obuku parlamentarnih komisija koje su zadužene za prihvat revizionih izvještaja.

Istakli bismo dobre kontakte i sa ostalim medjunarodnim organizacijama i institucijama u Bosni i Hercegovini kao što su: USAID, Vijeće Evrope, Evropska unija i dr.

8.    Program rada za 2002. godinu

Ured za reviziju, u ovoj godini, planirao je da pokrene i obavi reviziju svih budžetskih korisnika za 2001. godinu. Tok revizije je planiran u dvije faze.

U prvoj fazi je planirana prethodna revizija koja traje do kraja februara 2002. godine. Nakon izvršene prethodne revizije šaljemo pisma menadžmentu o nalazima i preporukama s ciljem preventivnog djelovanja i otklanjanja uočenih slabosti prvenstveno u sistemu internih kontrola.

Nakon izvršenja prethodne revizije, započinje se sa završnom revizijom koja će trajati do jula 2002. godine, kada planiramo dostaviti konačan izvještaj Parlamentarnoj skupštini.

Poslije završne revizije, Ured za reviziju je planirao započeti sa prethodnom revizijom za 2002. godinu koja će trajati do kraja februara 2003. godine i obuhvatit će sve institucije na nivou države. U ovoj fazi vršit ćemo prethodnu reviziju i slati pisma menadžmentu institucija o nalazima i preporukama.

Pored revizionih operacija, planirane su intenzivne aktivnosti stručnog obrazovanja i usavršavanja svih zaposlenih u Uredu za reviziju. Najveći dio obuke vršit će Švedski nacionalni revizioni ured (SNAO) s kojim planiramo potpisati dugoročni ugovor o podršci izgradnje institucionalnih kapaciteta revizionih ureda u Bosni i Hercegovini.

Pored ovih obuka, planiramo obuke koje će vršiti domaći eksperti, te stimulisanje zaposlenih za učestvovanje na stručnim seminarima i simpozijumima i podsticanje za upise na postdiplomske studije.

Planirana je intenzivna saradnja sa INTOSAI-jem kroz učestvovanje na seminarima u njihovoj organizaciji. Takodje, očekujemo učlanjenje u EUROSAI (Evropsku organizaciju vrhovnih revizijskih institucija) i saradnju VRI iz EU i zemalja u tranziciji.

Članstvo u ovim organizacijama stvorit će brojne obaveze, koje će zahtijevati angažovanje dodatnih kadrovskih i finansijskih resursa, te potrebu prilagodjavanja organizacione strukture uvodjenjem Odjeljenja za medjunarodnu saradnju.

U ovoj godini potrebno je riješiti pitanje smještaja Ureda za reviziju na jednoj lokaciji, te opremanje informatičkom opremom u cilju ekonomičnijeg i efikasnijeg poslovanja.

Broj: 01-07-122/02

Sarajevo, 29.03.2002.

Prilog broj1.

PREGLED PRIHODA I RASHODA UREDA ZA REVIZIJU ZA 2001 GODINU