S A D R Ž A J
1 MIŠLJENJE REVIZORA
2 REZIME
3 NALAZI REVIZIJE I PREPORUKE
3.1 Uvod
3.2. Upravljački sistem interne kontrole
	Nedostajuća pravila
3.3. Sistem kontrole Budžeta
	Kontrola budžetskih sredstava
	Prekoračenje pojedinih stavki Budžeta
3.4. Primjena zakona
	Implementacija Zakona o trezoru
	Nabavka kapitalnih sredstava
	Radni odnosi
3.5. Računovodstvo
	Nepravilnosti u vođenju računovodstva
4 BUDŽET INSTITUCIJA BiH
4.1. Uvod
4.1. Prihodi Budžeta
	Prihodi Budžeta – doznake entiteta
	Prihodi Budžeta – administrativne takse
	Prihodi Budžeta – donacije
	Prihodi Budžeta – ostali prihodi
4.3. Rashodi Budžeta
	Rashodi Budžeta – doznake korisnicima
	Rashodi Budžeta – odluke Vijeća ministara BiH
4.4. Slabosti sistema upravljanja Budžetom
	Slabosti pripremanja Budžetom
	Slabosti izvršenja Budžetom
5. Korespodencija sa klijentom
6 PRILOZI
	Bilans stanja, 31.12.2000. godine
	Bilans uspjeha, 31.12.2000. godine

1. MIŠLJENJE REVIZORA

1.1.    Izvršili smo reviziju finansijskih izvještaja i poslovanja (uključujući odluke rukovodstva) u MINISTARSTVU ZA TREZOR INSTITUCIJA BOSNE I HERCEGOVINE (u daljem tekstu: Ministarstvo), za finansijsku 2000. godinu. Naša je odgovornost da u skladu sa opšteprihvaćenim revizijskim standardima i standardima Međunarodne organizacije vrhovnih revizijskih institucija  - INTOSAI, izvršimo godišnju reviziju javnih računa, te u skladu sa članom 13. Zakona o reviziji finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine («Službeni glasnik BiH», broj 17/99) izvijestimo o sljedećem:

• da lisu računi sastavljeni u skladu sa važećom zakonskom regulativom;
• da ligodišnji računi predstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine;
• o ekonomičnosti, efikasnosti iefektivnosti  kojom jeMinistarstvo koristilo sredstva uobavljanju svojih funkcija.

Odgovornost Ministarstva je da ispuni svoje zakonske obaveze na efektivan način i u saglasnosti sa pozitivnim zakonskim propisima. Rukovodstvo Ministarstva, je takođe, odgovorno za finansijske izvještaje. Reviziju smo obavili u skladu sa generalno prihvaćenim revizijskim standardima i INTOSAI standardima. Ovi standardi zahtijevaju da reviziju planiramo i obavimo s ciljem postizanja razumne osnove za procjenu  da li finansijski izvještaji predstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine. Stoga je revizija ispitivala uzorak značajnih transakcija i odluka rukovodstva.

Vjerujemo da obavljena revizija daje razumnu osnovu za izražavanje našeg mišljenja.

1.2.    Revizija je ustanovila određene propuste u poslovanju Ministarstva:

U poglavlju 4. prikazana sredstva administrativnih taksi u iznosu 16.301.575,00 KM i  donacija u iznosu 1.434.820,00 KM, nisu knjižena u knjigovodstvu Budžeta, već su podaci preuzeti iz izvještaja Ministarstva vanjskih poslova. Revizijom nismo mogli provjeriti tačnost i pouzdanost navedenih iznosa.

Prema našem mišljenju, osim za izraženu rezervu navedenu u tački 1.2. gore,  finansijski izvještaji predstavljaju u svim značajnijim aspektima realan i objektivan prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine. 

2. REZIME

Revizijom poslovanja  Ministarstva uočili smo izvjesne propuste u sistemu internih kontrola koji se odnose na upravljanje i rukovođenje budžetskim sredstvima, a koje trebaju biti efikasnije uspostavljene od strane rukovodstva Ministarstva. Propusti se odnose uglavnom na procjenu opravdanosti pojedinih troškova i kontrole realizacije pojedinih troškova u odnosu na planirana sredstva u Budžetu. 

Nalazi revizije Ministarstva dati u ovom izvještaju klasifikovani su prema najznačajnijim propustima.

Ured za reviziju smatra da rukovodstvo nije u potpunosti ispunilo zahtjeve koji su im dati kao obaveza u okviru njihove administrativne nadležnosti prema pozitivnim zakonskim propisima.

Ministarstvo nije prekoračilo ukupne rashode u odnosu na rebalans Budžeta, međutim prekoračenja su se desila na pojedinim kategorijama troškova, a na teret drugih  troškova, koji su ostvareni u iznosima manjim od planiranih. Troškovi predviđeni rebalansom Budžeta su najviše probijeni na stavci naknade troškova zaposlenim i nabavki kapitalnih sredstava.

Revizija je takođe, utvrdila da prilikom nabavki kapitalnih sredstava nisu poštovane  zakonske procedure.

Ministarstvo nije poslovne promjene i knjigovodstvene isprave evidentiralo u svojim poslovnim knjigama na pregledan i jasan način, kako je to predviđeno računovodstvenim pravilima.

3. NALAZI REVIZIJE I PREPORUKE

3.1. Uvod

Nalazi revizije u ovom izvještaju su klasifikovani prema najznačajnijim nepravilnostima, a odnose se na: upravljački sistem interne kontrole, prekoračenje budžetskih stavki, mehanizme upravljanja i kontrole nad budžetskim sredstvima, propuste u primjeni zakona, greške u vođenju računovodstva, nepostojanje mjera za poboljšanje efikasnosti i prezentovanje finansijskih izvještaja. 

Sagledavajući navedene nedostatke kao cjelinu, Ured za reviziju smatra da rukovodstvo nije u potpunosti ispunilo zahtjeve koji su im dati kao obaveza u okviru njihove administrativne nadležnosti prema pozitivnim zakonskim propisima.

Budžet institucija Bosne i Hercegovine i međunarodnih obaveza Bosne i Hercegovine  za 2000. godinu je  posmatran kao  poseban sistem.  Izvršenje Budžeta institucija BiH prikazano je u poglavlju 4., dok će servisiranje vanjskog duga biti predmet posebne revizije.

3.2. Upravljački sistem interne kontrole

Revizija je uočila slabosti  u sistemu internih kontrola koje uspostavlja  rukovodstvo, kao i u upravljanju budžetskim sredstvima. Slabosti se prije svega ogledaju u nepostojanju internih pravila, koordiniranju sa drugim korisnicima Budžeta, planiranju, upravljanju i nadzoru nad budžetskim sredstavima, kao i procedurama nabavki roba i usluga.

Uredu za reviziju nije prezentiran na uvid Izvještaj o radu Ministarstva za 2000. godinu.

3.2.1. Nedostajuća pravila

Revizija je konstatovala da Ministarstvo nije donijelo interna pravila i procedure kojim bi se na efikasan i racionalan način regulisale sljedeće vrste troškova: PTT troškovi, troškovi reprezentacije, troškovi prevoza i voznog parka, troškovi stalnog smještaja i povremenog hotelskog smještaja zaposlenih, troškovi održavanja vozila i sl.

Ministarstvo je odgovorno za donošenje navedenih propisa i za ostale budžetske korisnike, shodno odredbama člana 11. Zakona o trezoru institucija BiH. Ministarstvo treba hitno, samostalno ili u saradnji sa Vijećem ministara BiH, da usvoji privremena ili stalna pravila koja precizno normiraju potrošnju najvećih troškovnih stavki Budžeta (do regulisanja istih pitanja na nivou Vijeća ministara BiH).

Pored nedostajućih propisa, Ministarstvo nema ni Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta.  

Ministarstvo je dužno da što hitnije donese Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta s ciljem efikasnijeg  poslovanja.

3.3. Sistem kontrole Budžeta

3.3.1.   Kontrola budžetskih sredstava 

Ministarstvo nije dosljedno poštovalo  usvojeni Budžet za 2000. godinu, kojim su propisane kategorije i visina pojedinih troškova pa je na nekim stavkama došlo do prekoračenja   troškova (npr. naknade zaposlenih).

Prelijevanje sredstava unutar stavki rashoda Budžeta je nastalo zbog slabosti u planiranju Budžeta za 2000. godinu (neusaglašene klasifikacije budžetskih stavki i knjigovodstvene evidencije), nedovoljno efikasnog sistema kontrole,  kao i činjenice da se radi o novoosnovanom  Ministarstvu.

Ured za reviziju je mišljenja da rukovodstvo Ministarstva treba  da utvrdi uzroke prekoračenja i prelijevanja troškova, te na osnovu istog preduzme hitne mjere s ciljem jačanja  kontrole potrošnje budžetskih sredstava.

Ministarstvo treba, shodno odredbama Zakona o trezoru, da uskladi stavke rashoda u Budžetu sa stavkama rashoda u knjigovodstvenoj evidenciji, te da donese jedinstvenu klasifikaciju  rashoda za sve budžetske korisnike u cilju jednoobraznog evidentiranja, efikasnog praćenja i upravljanja budžetskim sredstvima.

3.3.2. Prekoračenje pojedinih stavki Budžeta

Ukupno planirani prihodi Ministarstva prema rebalansu Budžeta za 2000. godinu (bez sredstava za kotizacije međunarodnim organizacijama), iznosili su 880.158,00 KM, i doznačeni su Ministarstvu u cjelosti. Pored planiranih sredstava po rebalansu, Ministarstvu su  doznačena i sredstva iz donacija i od kamata u iznosu  34.738,00 KM, te sredstva budžetske rezerve u iznosu  250.000,00 KM, što ukupno iznosi  1.164.896,00 KM.

Ministarstvo nije prekoračilo ukupne rashode u odnosu na rebalans Budžeta, već su se prekoračenja desila na pojedinim kategorijama troškova, a na teret drugih troškova.

Navodimo najznačajnije stavke takvih prekoračenja:

Prekoračenje za naknade zaposlenih  u iznosu 85.838,00 KM ili 210,68 %, u najvećoj mjeri se odnosi na naknade za zimnicu i vjerske praznike koje su isplaćene na osnovu posebne odluke Vijeća ministara iz decembra, kojom je precizirano da se ove naknade mogu isplatiti iz ušteda na drugim stavkama.

Izdaci za ugovorene usluge  su planirane u Budžetu za 2000. godinu u iznosu od 106.292 KM, a ostvareni su u iznosu 367.810,00 KM. Najveći dio je utrošen za stručne usluge u iznosu 251.800,00 KM, što se odnosi na izradu projekta «Organizacija Vijeća ministara BiH i ministarstava BiH» u iznosu 150.000,00 KM i projekta «Analiza efekata donatorskih konferencija za BiH» u iznosu 100.000,00 KM kao i porez za usluge izrade navedenih projekata u iznosu 1.800,00 KM. Za ovu namjenu Vijeće ministara je donijelo odluku o izdvajanju sredstava iz rezerve Budžeta i u samoj odluci definisani su i izvršioci posla i način plaćanja.

Ured za reviziju smatra da je Vijeće ministara BiH trebalo da raspiše javni konkurs za izbor najpovoljnijeg dobavljača shodno odredbama Zakona o izvršenju Budžeta.

Ministarstvo je obavezno da poštuje odredbe Zakona o izvršenju Budžeta institucija BiH i međunarodnih obaveza BiH  i uskladi rashode sa odobrenim iznosima, odnosno da koristi sredstva do visine i za namjene utvrđene Budžetom institucija BiH i međunarodnih obaveza BiH za 2000. godinu.

Ured za reviziju takođe smatra da je transfer odobrenih sredstava za navedene stručne projekte u ukupnom iznosu od 251.800,00 KM trebao biti realizovan preko računa službi Vijeća ministara, a ne preko računa Trezora, obzirom da je Vijeće ministara donijelo odluku i zaključilo ugovor.

3.4. Primjena zakona

3.4.1. Implementacija Zakona o trezoru institucija BiH 

Revizijom je ustanovljeno da Ministarstvo u 2000. godini nije uspjelo u potpunosti implementirati sve odredbe Zakona o trezoru institucija Bosne i Hercegovine, što je direktno uticalo na funkcionisanje budžetskih korisnika na nivou institucija BiH. Ovo se najvećim djelom odnosi na: uspostavu Jedinstvenog računa trezora i Glavne knjige, izvršenje Budžeta, donošenja  računovodstvenih pravila, te uspostavljanje internog nadzora korisnika Budžeta.

Revizija je uzela u obzir da je Ministarstvo formirano u drugoj polovini godine, kao i činjenicu da je Zakon o trezoru institucija BiH usvojen u septembru 2000. godine. Pored toga neke odredbe iz zakona su naknadno implementirane, a veliki broj je u fazi pripreme.

Ured za reviziju preporučuje da Parlamentarna skupština obaveže Ministarstvo za trezor da, što je moguće prije, donese pravila i procedure iz svoje nadležnosti bez kojih nije moguće uspostaviti jednoobraznu evidenciju i izvještavanje za sve institucije BiH, niti efikasno upravljati budžetskim sredstvima.

3.4.2. Nabavka kapitalnih sredstava

Izdaci za nabavku kapitalnih sredstava u 2000. godini obuhvataju nabavku kancelarijskog namještaja, opreme, klima uređaja, opreme za prenos podataka i glasa i nabavku automobila.

Revizija je utvrdila da prilikom nabavke kapitalnih sredstava nisu poštovane zakonske odredbe kojima je predviđeno raspisivanje javnih oglasa, čime su prekršene odredbe Zakona o izvršenju Budžeta institucija BiH i međunarodnih obaveza BiH za 2000. godinu.

Menadžment Ministarstva je odgovoran za dosljedno poštovanje Zakona o izvršenju Budžeta posebno člana 16. koji se odnosi na raspisivanje javnog konkursa prilikom kapitalnih nabavki.

3.4.3.  Radni odnosi

Sa danom 31.12.2000. godine u  Ministarstvu je bilo 47 zaposlenih.  Tokom 2000. godine radni odnos je zasnovalo 16 novih radnika, od čega su 4 radnika imenovana, a ostalih 12 radnika je primljeno bez konkursa i javnog oglasa.

Ured za reviziju preporučuje da Parlamentarna skupština insistira na primjeni postojećih propisa koji regulišu oblast zapošljavanja i u skladu s tim zahtijeva obavezno raspisivanje javnih konkursa i oglasa pri zapošljavanju.

3.5. Računovodstvo

U računovodstvu  Ministarstva  pored knjigovodstva Ministarstva, kao budžetskog korisnika vodi se i knjigovodstvo Budžeta institucija BiH, dok se knjigovodstvo servisiranja javnog duga za 2000. godinu vodilo u Ministarstvu vanjske trgovine i ekonomskih odnosa.

3.5.1. Nepravilnosti u vođenju računovodstva 

Nepravilnosti koje su utvrđene revizijom računovodstvene funkcije odnose se na sljedeće:

• evidentiranje obaveza prema dobavljačima se vrši u momentu plaćanja, a ne u momentu njihovog nastanka;
• akontacije za službena putovanja nisu uredno pravdane;
• zabilješke koje čine sastavni diofinansijskih izvještaja nisu  sačinjene.

Ministarstvo je obavezno da vodi poslovne knjige na način kako je to regulisano propisima koje je Ministarstvo aktivno primjenjivalo  da bi poslovne promjene bile prikazane na  pregledan i jasan  način.

4. BUDŽET INSTITUCIJA BiH

4.1. Uvod

Prihodi Budžeta institucija BiH (u daljem tekstu: Državni budžet) za 2000. god.  planirani su u iznosu 280.946.000,00 KM, a ostvareni u iznosu 280.192.534,00 KM što je 99,70 % od plana. Od ukupno ostvarenog Državnog budžeta na administrativni budžet se odnosi 82.352.234,00 KM ili 29,39 %, a na servisiranje vanjskog duga 197.840.299,00 KM ili 70,61 %.

Računovodstvo Državnog budžeta je vođeno u tri ministarstva i to : administrativni budžet u Ministarstvu civilnih poslova i komunikacija i Ministarstvu za trezor institucija BiH, a servisiranje vanjskog duga u Ministarstvu vanjske trgovine i ekonomskih odnosa.

4.2. Prihodi Budžeta

4.2.1. Prihodi Budžeta – doznake entiteta

Transferi iz Federacije BiH i Republike Srpske planirani su u iznosu 44.600.000,00 KM, a ostvareni u iznosu 44.600.633,00 KM što predstavlja 100 % ostvarenje plana.

4.2.2. Prihodi Budžeta – administrativne takse

Prihodi od administrativnih taksi planirani su u iznosu 29.700.000,00 KM, a prema Izvještaju o izvršenju Budžeta institucija BiH i međunarodnih obaveza BiH za 2000. godinu ostvareni su u ukupnom iznosu od 25.864.384,00 KM ili 87,08 % od plana.

Od ukupno ostvarenog iznosa na račun Budžeta uplaćen je iznos od  9.562.809,00 KM (3.770.131,00 KM na račun Centralne banke BiH  u Sarajevu i 5.792.678,00 KM na račun  Budžeta u Frankfurtu) dok je preostali iznos zadržan na računu Ministarstva vanjskih poslova (MVP) i korišten za finansiranje DKP mreže. Prihodi od administrativnih taksi su evidentirani u knjigovodstvu MVP-a i obuhvaćeni su revizijom tog Ministarstva. Za detaljniju informaciju pogledati izvještaj o reviziji MVP-a za 2000.

4.2.3. Prihodi Budžeta – donacije

Prihodi od donacija planirani su u iznosu 11.000.000,00 KM (za Državnu graničnu službu), a  ostvareni  u  iznosu od 5.346.480,00 KM ili 49,00 % od plana. Ostvareni iznos donacija se odnosi na  namjensku donaciju Evropske unije u iznosu 3.911.600,00 KM i direktnu donaciju za Ministarstvo vanjskih poslova (DKP mrežu) u iznosu 1.434.820,00 KM.

4.2.4. Prihodi Budžeta – ostali prihodi

Ukupno preneseni prihodi iz 1999. godine iznosili su 5.135.711,00 KM, a vanredni i ostali prihodi 1.405.027,00 KM.

Ministarstvo je u skladu sa Zakonom o trezoru institucija BiH, Zakonom o  administrativnim taksama, a prema  Naredbi o uplatnim računima, dužno da vrši prikupljanje i kontrolu svih prihoda  Budžeta pa je jako važno da Ministarstvo uspostavi adekvatne mehanizme u cilju efikasnog prikupljanja ovih prihoda.

Ministarstvo treba da zajedno sa Ministarstvom vanjskih poslova  sačini detaljan izvještaj o ukupno uplaćenim taksama u DKP mreži, i isti podnese Predsjedništvu BiH i Parlamentarnoj skupštini.

4.3. Rashodi Budžeta

4.3.1 Rashodi Budžeta – doznake korisnicima 

Državni budžet iznosio je 83.246.000,00 KM, a ostvaren je u iznosu 82.352.234,00 KM ili 99,00 % od plana.

Budžetskim korisnicima doznačen je iznos  76.103.923,00 KM, a razlika sredstava u iznosu 6.248.311,00 KM prenesena je kao višak prihoda u 2001. godinu.

Sredstva su uplaćivana na račune korisnika u više tranši u zavisnosti od priliva sredstava u budžete entiteta.

4.3.2. Rashodi Budžeta – Odluke Vijeća ministara BiH

Planirana sredstva tekuće rezerve Državnog budžeta u iznosu  2.106.000,00 KM i sredstva za ostale institucije BiH u iznosu  900.000,00 KM u potpunosti su utrošena na osnovu odluka Vijeća ministara BiH.

4.4. Slabosti sistema upravljanja Budžetom

4.4.1. Slabosti pripremanja Budžeta

Ograničavajući faktor u pripremanju Budžeta predstavlja nedostatak budžetske metodologije na nivou zajedničkih institucija BiH. 

Ustanovili smo da su potrebe budžetskih korisnika (po osnovu dostavljenih zahtjeva) za 2000. godinu bile znatno veće od raspoloživog Budžeta. Doznačena sredstva budžetskim korisnicima su linearno umanjena u skladu sa raspoloživim sredstvima.  

Ovakva umanjenja često nisu odražavala stvarne prioritete potrošnje budžetskih korisnika.

Ministarstvo je dužno da donese standardizovanu budžetsku klasifikaciju i zajedničke budžetske procedure zasnovane na međunarodnim standardima.

Sem toga neophodno je da Ministarstvo prilikom umanjenja sredstava usaglasi prioritete u okviru raspoloživih sredstava sa svakim budžetskim korisnikom.

5. Korespondencija sa klijentom

Ured za reviziju je dopisom broj: 01-040-120-2/01 izvršio najavu revizije Ministarstva sa opisom ciljeva i metoda revizije, kao i definisanja međusobnih obaveza i odgovornosti. Nakon obavljene revizije sačinjen je Izvještaj o obavljenoj reviziji i dostavljen Ministarstvu sa napomenom da se Ministarstvo izjasni o tekstu Izvještaja o reviziji u roku od 15 dana.

U predviđenom roku Ministarstvo nije uputilo primjedbe na dostavljeni Izvještaj o obavljenoj reviziji.

Prilog 1

Bilans stanja sa 31.12.2000. god.^[1]

Prilog 2

Račun prihoda i rashoda za perid od 17.04. do 31.12.2000.god.^[2]