S A D R Ž A J
1 MIŠLJENJE REVIZORA
2 REZIME
3 NALAZI REVIZIJE I PREPORUKE
3.1 Upravljački sistem internih kontrola
	Upravljanje Budžetom
	Nedostajuća pravila
3.2. Sistem kontrole Budžeta i prekoračenja troškova
	Prekoračenje Budžeta
	Troškovi poslovanja
3.3. Finansijski izvještaji
	Račun prihoda i rashoda i Bilans stanja
	Iskaz o kapitalnim izdacima
3.4. Računovodstvo
3.5. Korespodencija sa klijentom
4 PRILOZI
	Pregled planiranih i izvršenih rashoda za period 01.07.-31.12.2000.
	Bruto bilans prihoda i rashoda za 2000.
	Bruto bilans stanja sredstava i izvora sredstava za 2000.
	Pregled troškova nastalih u 2001, a prikazanih u 2000.
	Materijalna evidencija sredstava nabavljenih u 2000. i 2001.

1. MIŠLJENJE REVIZORA

1.1.  Izvršili smo reviziju finansijskih izvještaja i poslovanja (uključujući odluke rukovodstva) u  MINISTARSTVU ZA EVROPSKE INTEGRACIJE  Bosne  i  Hercegovine (u daljem tekstu : Ministarstvo), za finansijsku 2000. godinu. Naša odgovornost je da u skladu sa opšteprihvaćenim revizijskim standardima i standardima Međunarodne organizacije vrhovnih revizorskih institucija – INTOSAI, izvršimo godišnju reviziju javnih računa, te u skladu sa članom 13. Zakona o reviziji finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine (Službeni glasnik BiH br. 17/99) izvijestimo o sljedećem:

• da li su računisastavljeni u skladu sa važećom zakonskom regulativom ;
• da li godišnji računipredstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine ;
• o ekonomičnosti, efikasnosti i uspješnosti kojim je Ministarstvo sredstva u obavljanju svojih funkcija ;

1.2. Odgovornost Ministarstva je da ispuni svoje zakonske obaveze na efektivan način i u saglasnosti sa pozitivnim zakonima i propisima. Rukovodstvo Ministarstva je, takođe, odgovorno za finansijske izvještaje. Reviziju smo obavili u skladu sa generalno prihvaćenim revizijskim standardima i INTOSAI standardima. Ovi standardi zahtijevaju da reviziju planiramo i obavimo s ciljem postizanja razumne osnove za procjenu da li  finansijski izvještaji predstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine. Stoga je revizija ispitivala uzorak značajnih transakcija i odluka rukovodstva. Nismo vršili ispitivanje niti podnosili Izvještaj o reviziji finansijskih izvještaja Ministarstva za 1999. godinu, obzirom da je Ministarstvo počelo sa radom u julu 2000. godine.

1.3. U poglavlju 3.2. ovog revizorskog izvještaja, nalazi uključuju nedozvoljeno prekoračenje pojedinih rashoda i preuzimanje obaveza za nabavku opreme u iznosu od 74.119 KM koja nije planirana u Budžetu za 2000. godinu.

1.4. U poglavlju 3.3. ovog revizorskog izvještaja finansijski izvještaji koji su bili predmet revizije, ne predstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine  u dijelu koji se odnosi na obračunate i plaćene troškove koji potiču iz januara i februara 2001. godine u ukupnom iznosu od 125.667 KM.  Po tom osnovu Ministarstvo je u finansijskim izvještajima za 2000. godinu rashode iskazalo višim, a novčana sredstva koja potiču iz Budžeta manjim za navedeni iznos. Po istom osnovu, za dio troškova koji se odnosi na nabavku opreme u 2001. godini, Ministarstvo je u finansijskim izvještajima za 2000. godinu iskazalo kapitalne izdatke i njihove izvore višim za 47.106 KM, a stalna sredstva i kapital manjim za 27.013 KM.

Prema našem mišljenju, osim za izraženu rezervu navedenu u tački 1.4. gore, finansijski izvještaji predstavljaju tačan i istinit  prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine.

2.  REZIME

Tokom obavljanja svog mandata revizija je uočila izvjesne slabosti u sistemu internih kontrola koje se tiču rukovođenja i upravljanja budžetskim sredstvima, a koje trebaju biti efikasnije uspostavljene od strane rukovodstva Ministarstva. Uočene slabosti su najizraženije u oblasti planiranja i procjenjivanja opravdanosti pojedinih troškova i kontrole ostvarivanja pojedinih troškova u odnosu na planirana sredstva u Budžetu. Kao posljedica ove slabosti desila su se prekoračenja troškova za naknade zaposlenima, putne troškove i troškove zakupa poslovnog prostora u odnosu na Budžet.

Pored navedenog, nalazi revizije odnose se na ostvarene troškove nabavke opreme u iznosu od 74.119 KM, iako ova sredstva nisu bila planirana u Budžetu za 2000. godinu. Takođe, Ministarstvo nije izvršilo popis navedene opreme sa 31.12.2000. godine, niti je obračunalo amortizaciju opreme nabavljene u 2000. godini.

Ministarstvo je iz sredstava Budžeta za 2000. godinu, izvršilo isplatu troškova koji su nastali u januaru i februaru 2001. godine u ukupnom iznosu od 125.667 KM, pri čemu je sa 31.12.2000. godine troškove iskazalo višim, a novčana sredstva manjim za navedeni iznos. Time što su troškovi iz januara i februara 2001. godine prikazani u finansijskim izvještajima za 2000. godinu, Ministarstvo nije tačno iskazalo višak prihoda nad rashodima za iznos od 125.667 KM koji nije vraćen u Budžet.

Vezano za funkcije kontrole Ministarstva nad ostvarenim troškovima za 2000. godinu, utvrđene su određene nepravilnosti prilikom trošenja sredstava Budžeta koje imaju uticaja na ekonomično i efikasno upravljanje javnim novcem.

Revizija je takođe, u Ministarstvu utvrdila određene formalne greške u  računovodstvenim evidencijama, gdje poslovne promjene i knjigovodstvene isprave nisu evidentirane u poslovnim knjigama na način kako je to predviđeno računovodstvenim pravilima i načelima. Međutim, utvrđene nepravilnosti nisu uticale na izražavanje revizorskog mišljenja.

3. NALAZI I PREPORUKE

3.1.  Upravljački sistem internih kontrola

3.1.1. Upravljanje Budžetom

Revizija je uočila izvjesne slabosti u sistemu internih kontrola koje se odnose na upravljanje budžetskim sredstvima, što podrazumijeva da sredstva budu iskorištena na ekonomičan i efikasan način i da se kreću u okvirima dozvoljenim Budžetom.

Ministarstvo nije planiralo niti procjenjivalo opravdanost izvršenih službenih putovanja u inostranstvo u periodu od jula 2000. godine do februara 2001. godine, koja su prekoračena za 50.391 KM u odnosu na Budžet. Takođe, Ministarstvo nije posvetilo dovoljno pažnje sprečavanju prekoračenja i drugih kategorija troškova, kao što su nabavka opreme koja nije bila predviđena Budžetom. Isto tako, naknade zaposlenima prekoračene su za 111.724 KM u odnosu na Budžet.

Ministarstvo treba da prethodno planira i procijeni opravdanost svakog budućeg troška i mjesečno analizira ostvarenje troškova u odnosu na Budžet, kako se navedena prekoračenja ne bi desila u narednom periodu.

3.1.2. Nedostajuća pravila

Revizijom je utvrđeno da Ministarstvo nema utvrđena pravila kojima se  regulišu utrošci budžetskih sredstava za :

• upotrebu vlastitih vozila u službene svrhe,
• upotrebu mobilnih telefona,
• korištenje reprezentacije i kupovinu poklona,
• stručno obrazovanje i usavršavanje.

Ministarstvo treba da do donošenja ovih pravila na nivou Vijeća ministara, donese interna pravila i precizira potrošnju.

3.2. Sistem kontrole budžeta i prekoračenje troškova

Ukupno planirani troškovi Ministarstva prema Budžetu iznosili su 700.000 KM. Ostvareni su troškovi u iznosu od 697.773 KM, što je  za 2.227 KM manje od planiranih, ili što predstavlja ostvarenje  99,6% od plana.

Ministarstvo nije prekoračilo ukupne troškove u odnosu na Budžet, međutim prekoračenja su se desila na pojedinim kategorijama troškova, a na teret ostalih troškova koji su ostvareni u iznosima manjim od planiranih.

3.2.1. Prekoračenje stavki Budžeta

Ministarstvo je u 2000. godini prekoračilo sljedeće kategorije troškova :

Prekoračenje za troškove naknada zaposlenih u velikoj mjeri uzrokovala je Odluka Vijeća ministara[1] za naknade troškova zimnice i vjerskih praznika koji su ostvareni u iznosu od 87.275 KM. Međutim, rukovodstvo Ministarstva je propustilo da prije isplate navedenih naknada izvrši uporednu analizu u odnosu na planirane troškove i zatraži od nadležnih institucija odobrenje za prelijevanje pojedinih stavki unutar Budžeta.

Prekoračenje putnih troškova i troškova zakupa nastalo je kao posljedica  nedovoljnog kontrolisanja troškova od strane Ministarstva, posebno putnih troškova za koja Ministarstvo nije izvršilo analizu opravdanosti svakog putovanja u inostranstvo.

Ministarstvo je svjesno izvršilo nabavku opreme i pored toga što sredstva za ove namjene nisu bila planirana u Budžetu.

Ministarstvo je po osnovu navedenih prekoračenja i neplaniranih nabavki, prekršilo Budžet i odredbe Zakona o izvršenju Budžeta institucija BiH i međunarodnih obaveza BiH za 2000. godinu.

Ministarstvo je obavezno da poštuje odredbe Zakona o izvršenju Budžeta i uskladi rashode sa odobrenim iznosima, odnosno da koristi sredstva do visine i za namjene utvrđene Budžetom institucija BiH i međunarodnih obaveza BiH. Ukoliko dođe do uštede na pojedinim stavkama, i postoji potreba za prelijevanjem sredstava u druge budžetske stavke, potrebno je provesti proceduru dobijanja odobrenja od Vijeća ministara.

Rukovodstvo Ministarstva treba da analizira sopstveno budžetsko poslovanje i utvrdi uzroke prekoračenja troškova, te na osnovu toga preduzme hitne mjere s ciljem jačanja sistema interne kontrole Budžeta.

Potrebno je da Vijeće ministara BiH prije donošenja odluke za isplatu određenih naknada zaposlenima u ministarstvima, usaglasi svoje odluke za isplatu naknada sa planiranim troškovima za te naknade, a da Ministarstvo izvrši procjene svojih mogućnosti.

3.2.2. Troškovi poslovanja

Kontrolom ostvarenih troškova u Ministarstvu za 2000. godinu utvrđene su određene nepravilnosti koje nemaju uticaja na finansijske izvještaje ali mogu da utiču na ekonomično i efikasno upravljanje javnim novcem.

Ured za reviziju je skrenuo pažnju rukovodstvu Ministarstva na takve primjere i preporučio veću kontrolu rukovodstva nad troškovima (primjeri su se odnosili na: isplate troškova opravke i registracije vozila koja nisu vlasništvo Ministarstva u iznosu od 3.136 KM, isplatu akontacija za službeni put osobama koje nisu zaposlene u Ministarstvu u iznosu od 1.600 KM i sl.).

Ministarstvo treba da procijeni opravdanost trošenja svakog pojedinačnog troška i obezbjedi trošenje javnog novca na ekonomičan, efikasan i efektivan način.

3.3. Finansijski izvještaji

Revizija je izvršila ispitivanje finansijskih izvještaja Ministarstva za 2000. godinu, i to : Računa prihoda i rashoda, Bilansa stanja i Iskaza o kapitalnim izdacima i finansiranju, i pribavila dovoljno dokaza za njihovu ocjenu. Revizijom je utvrđeno da objavljeni finansijski izvještaji Ministarstva za 2000. godinu, ne prikazuju u potopunosti realno i objektivno u svim aspektima stanje sredstava i izvora sredstava i rezultate poslovanja.

3.3.1. Račun prihoda i rashoda i Bilans stanja

Utvrđeno je da Račun prihoda i rashoda ne prikazuje realno i objektivno rezultate poslovanja Ministarstva sa stanjem na dan 31.12.2000. godine, a što se odnosi na sljedeće :

• Obračunati i plaćeni troškovi u iznosu od 125.667 KM, a koji su nastali u januaru i februaru 2001. godine, prikazani su u Računu prihoda i rashoda i Bilansu stanja za 2000. godinu.

Po tom osnovu, troškovi su prikazani višim u iznosu od 125.667 KM u Računu prihoda i rashoda, a za isti su iznos u Bilansu stanja  novčana sredstva i kapital (višak prihoda nad rashodima) prikazani manjim. Naime, po ovom osnovu Ministarstvo je trebalo da prikaže sa 31.12.2000. godine višak prihoda nad rashodima većim za 125.667 KM i bilo je obavezno da isti vrati na račun Budžeta.

Ministarstvo ja na osnovu navedene nepravilnosti iskazane u finansijskim izvještajima za 2000. godinu, prekršilo usvojene računovodstvene standarde i računovodstvena načela, kao i Zakon o izvršenju Budžeta institucija BiH.

Ministarstvo je bilo obavezno da izvrši povrat sredstava u Budžet u iznosu od 125.667 KM ili da izvijesti Ministarstvo za trezor koje bi umanjilo redovne doznake iz Budžeta u 2001. godini za navedeni iznos.

3.3.2. Iskaz o kapitalnim izdacima (nabavka opreme)

Ministarstvo je u 2000. izvršilo nabavku opreme u ukupnoj vrijednosti od 24.120 KM, a u 2001. godini u vrijednosti od 49.999 KM, što ukupno iznosi 74.119 KM, koliko je prikazano u finansijskim izvještajima za 2000. godinu.

Sredstva ustupljena bez naknade u 2000. godini u iznosu od 2.893 KM nisu prikazana u poslovnim knjigama Ministarstva, niti su prikazana u finansijskim izvještajima za 2000. godinu.

Ukupna vrijednost nabavljene opreme, uzimajući u obzir i sredstva ustupljena bez naknade iznosi 77.012 KM.

Po tom osnovu utvrđeno je da Iskaz o kapitalnim izdacima i Bilans stanja ne prikazuju realno i objektivno rezultate poslovanja Ministarstva sa stanjem na 31.12.2000. godine, a što se odnosi na sljedeće: 

• Ministarstvo je sa 31.12.2000. godine trebalo da prikaže vrijednost nabavljene opreme u iznosu od 27.013 KM, a u Iskazu o kapitalnim izdacima prikazano je 74.119 KM.   Po tom osnovu, Ministarstvo je u finansijskim izvještajima prikazalo kapitalne izdatke i izvore finansiranja kapitalnih izdataka višim za  47.106 KM.
• Nabavljenu vrijednost opreme u 2000. godini koja iznosi 27.013 KM, Ministarstvo nije prikazalo u Bilansu stanja sa 31.12.2000. godine, te je po tom osnovu iskazalo stalna sredstva i kapital manjim za 27.013 KM.

Ministarstvo nije izvršilo popis opreme, sitnog inventara i novčanih sredstava sa 31.12.2000, pri čemu je prekršilo pozitivne zakonske propise koji regulišu redovan godišnji popis sredstava i izvora sredstava i njihovo usklađivanje sa poslovnim knjigama.

Ministarstvo nije obračunalo amortizaciju nabavljene opreme za 2000. godinu, pri čemu je prekršilo pozitivne zakonske propise koji regulišu redovan otpis opreme prema propisanim stopama amortizacije.

Ministarstvo je obavezno da vrši redovan godišnji popis sredstava i izvora sredstava i usaglasi stanje sa poslovnim knjigama.

Sredstva ustupljena bez naknade trebaju da budu uknjižena u poslovnim knjigama prema podacima o nabavnoj vrijednosti i ispravci vrijednosti.

Ministarstvo treba da vrši redovan obračun amortizacije opreme na teret kapitala.

3.4. Računovodstvo

Ministarstvo nije poslovne promjene i knjigovodstvene isprave evidentiralo u svojim poslovnim knjigama na način kako je predviđeno računovodstvenim pravilima i načelima. Formalne nepravilnosti koje su utvrđene revizijom odnose se na sljedeće:

• U Ministarstvu se poslovne promjene ne evidentiraju u momentu nastanka, već u momentu plaćanja,
• Knjigovodstvena evidencija nije analitički raščlanjena, i ne sadrži sve propisane podatke, pa je teško izvršiti provjeru ispravnosti knjiženja.

Ministarstvo je obavezno da vodi poslovne knjige na način kako je to regulisano računovodstvenim pravilima i načelima koja se primjenjuju, tako da poslovne promjene budu prezentovane na pregledan način .

3.5. Korespondencija sa klijentom

Ured za reviziju je dopisom broj 01-040-146/01 od 11.06.2001. godine izvršio najavu revizije Ministarstva sa opisom ciljeva i metoda revizije, kao i definisanja međusobnih obaveza i odgovornosti. Nakon izvršene revizije, sačinjena je verzija Izvještaja o obavljenoj reviziji za klijenta i dostavljena Ministarstvu uz napomenu da se Ministarstvo izjasni o tekstu Izvještaja o reviziji u roku od 15 dana.

U predviđenom roku Ministarstvo je uputilo primjedbe na Izvještaj o obavljenoj reviziji u kojima se iznosi da je Ministarstvo od viška raspoloživih sredstava umjesto isplate tzv. ˝trinaeste plate˝, izvršilo nabavku određene opreme i načinilo određene troškove, što predstavlja ˝prenamjenu˝sredstava, a što se ne može tretirati kao nenamjensko trošenje. 

Ured za reviziju nije uvažio primjedbe Ministarstva.

Stav revizije po ovom pitanju ostaje nepromjenjen. U osnovi svega stoji da finansijski izvještaji Ministarstva za 2000. godinu nisu tačno prikazani tj. Ministarstvo je trebalo sa 31.12.2000. godine prikazati prihode većim od rashoda u iznosu od 125.667 KM, i po tom osnovu trebalo je ili izvršiti povrat viška neutrošenih sredstava na račun Budžeta, ili izvijestiti Ministarstvo za Trezor koje bi izvršilo umanjenje redovne doznake iz Budžeta u 2001. godini za iznos viška sredstava. Revizijom je ustanovljeno da nije urađeno ni jedno ni drugo, već je za ˝razliku sredstava˝ izvršena nabavka određene opreme i načinjeni određeni troškovi u 2001. godini, a sve to prikazano u finansijskim izvještajima za 2000. godinu. Stav revizije po ovom pitanju bio bi isti i da je izvršena isplata tzv. ˝trinaeste plate˝.

Originalni tekst primjedbi i odgovora na primjedbe dostavljen je Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine.  

[1] Analizirajući odluke Vijeća ministara o isplati sredstava za zimnicu i vjerske praznike, Ured za reviziju razumio je odredbe navedenih odluka tako da će ili Ministarstvo za Trezor sumirati tzv.˝uštede˝ i ˝finansijske mogućnosti˝ korisnika i potom pristupiti odobrenju isplata, ili da će svaki korisnik to isto uraditi na svom nivou. Što se tiče revidiranih prekoračenja troškova za naknade zaposlenima, ustanovljeno je da nije urađeno ni jedno ni drugo.