S A D R Ž A J 

1.   Uvod  

U skladu sa zakonskom obavezom, generalni revizor podnosi Izvještaj o poslovanju Ureda za reviziju finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Ured za reviziju) Parlamentranoj skupštini Bosne i Hercegovine za proteklu godinu.

Ovaj Izvještaj obuhvata pregled najvažnijih aktivnosti u 2003. godini u kojoj su izvršene revizije javnih računa u Bosni i Hercegovini. Izvještaji su dostavljeni Predsjedništvu BiH i Parlamentarnoj skupštini BiH i navedeni su u 'Službenom glasniku BiH' i službenim glasilima entiteta.

Takodje, je organizirana medijska prezentacija Izvještaja putem konferencije za novinare. Izvještaji su dobro medijski propraćeni, ponajviše od strane štampanih medija i dobro su ocjenjeni od javnosti, što doprinosi daljem razumijevanju uloge javne revizije u jačanju demokratskih procesa u društvu, smanjenju korupcije i boljem upravljanju javnim novcem.

Ured za reviziju je u prošloj godini izvršio revizije institucija Bosne i Hercegovine koje su korisnici budžeta, računa servisiranja vanjskog duga i započeo tzv. prethodnu reviziju institucija za 2003. godinu.

Kao punopravni član Medjunarodne organizacije vrhovnih revizijskih institucija – INTOSAI, Ured za reviziju je nastavio sa primjenom INTOSAI revizijskih standarda te učestvovanjem u zajedničkim aktivnostima.  Tokom godine, nastavljena je saradnja sa Švedskim državnim uredom za reviziju (SNAO) koji pruža podršku na projektu institucionalne izgradnje kapaciteta, što nam omogućava sticanje savremenih znanja i usvajanje prakse iz oblasti javne revizije.  

Generalni revizor i zamjenici generalnog revizora, uz generalnog revizora i zamjenike iz Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske, kao članovi Koordinacionog odbora institucija za reviziju postigli su značajne rezultate u usvajanju i primjeni INTOSAI standarda, organizovanje zajedničkih obuka i koordiniranje zajedničkih aktivnosti. U okviru Koordinacionog odbora uradjen je zajednički Vodič za reviziju za sve tri revizijske institucije što će znatno unaprijediti kvalitetu revizijskih izvještaja i ujednačiti metodologiju rada. 

Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH usvojio je Mjere za osiguranje samoodrživog razvoja Ureda za reviziju što garantira da će Parlamentarna skupština BiH nastaviti pružati podršku razvoju Ureda i očuvanje njegove nezavisnosti u skladu sa Deklaracijom iz Lime, kao najvažnijim medjunarodnim dokumentom koji reguliše pravila za javnu reviziju.

Mandat Ureda za reviziju je određen Zakonom o reviziji finansijskog poslovanja institucija BiH ('Službeni glasnik BiH', broj 17/99), opšteprihvaćenim revizijskim standardima i INTOSAI standardima.

Članom 13. Zakona o reviziji propisano je da generalni revizor vrši reviziju javnih računa koji uključuju sva ministarstva, urede, sudove i organe vlade, javne fondove, preduzeća i kompanije koje su djelimično ili potpuno u vlasništvu, kontrolisane ili finansirane iz budžeta BiH.

Pri izvještavanju o reviziji javnih računa, Ured  izvještava:

• da li su računi sastavljeni u skladu sa zakonskom regulativom;
• da li godišnji računi održavaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine;
• o ekonomičnosti, efikasnosti i uspješnosti kojom su organizacije koristile sredstva.

Prema Zakonu, izvještaji o reviziji javnih računa dostavljaju se Parlamentarnoj skupštini BiH i Predsjedništvu BiH.

U skladu sa zakonskim obavezama i ovlaštenjima i godišnjim programom rada za 2003. godinu, Ured za reviziju je izvršio reviziju računa za 2002. godinu u slijedećim institucijama:

• Ministarstvo vanjskih poslova BiH,  u okviru kojeg je izvršena revizija šest zasebnih finansijskih segmenata:

-        Sjedište Ministarstva u Sarajevu;

-        Ambasada BiH u Vašingtonu,

-        Ambasada BiH u Londonu;

-        Ambasada BiH u Beču; 

-        Konzulat BiH u Štutgartu;

-        Konzulat BiH u Minhenu; 

Revizija ambasada u Vašingtonu, Londonu i Beču je vršena na bazi dostavljene dokumentacije, a ostala DKP posjetili su revizioni timovi. 

• Ministarstvo civilnih poslova i komunikacija BiH;
• Ministarstvo vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH;
• Ustavni sud BiH;
• Regulatorna agencija za komunikacije BiH;
• Državna granična služba BiH;
• Ministarstvo za trezor institucija BiH u okviru kojeg i Budžet BiH;
• Ministarstvo za evropske integracije BiH;
• Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH u okviru kojeg su revidirana i dva posebna projekta i to:

-        Projekat rješenja problema azilanata i imigranata u BiH;

-        Projekat pomoći Ministarstvu za prihvat izbjeglica;  

• Vijeće ministara BiH - službe;
• Služba za zajedničke poslove institucija BiH;
• Predsjedništvo BiH;
• Parlamentarna skupština BiH
• Agencija za statistiku BiH;
• Arhiv BiH;
• Ured za civilnu avijaciju BiH;
• Agencija za unaprijedjenje stranih ulaganja BiH;
• Institut za standarde i mjeriteljstvo BiH;
• Institut za akreditiranje BiH;
• Ured za veterinarstvo BiH;
• Izborna komisija BiH;
• Sud BiH

Iako je revizija počela sa zakašnjenjem, zbog kašnjenja izrade završnih računa korisnika budžeta, uspjeli smo u potpunosti ispuniti plan.

Pored toga izvršili smo i reviziju računa za servisiranje vanjskog duga koji je za te namjene otvoren u Centalnoj banci BiH kao i reviziju potraživanja i obaveza budžetskih korisnika u periodu od 1996 do 31.12.2002. godine u sklopu projekta MMF i Ministarstva finansija i trezora. 

Ured za reviziju je u svojim izvještajima za 2002. godinu izrazio dva pozitivna mišljenja:

- za Ombdusmana za ljudska prava BiH i

- za račun za servisiranje vanjskog duga u Centralnoj banci BiH.

Svi ostali izvještaji o reviziji sadrže mišljenje sa kvalifikacijom-rezervom.

Nakon izvršene revizije računa za 2002. godinu, početkom oktobra, počeli smo prethodnu reviziju računa za 2003. godinu. Prethodna revizija uključuje ocjenu funkcioniranja sistema internih kontrola, ispitivanje značajnijih transakcija, kontrolu dinamike izvršenja budžeta i ocjenu bilansnih pozicija i ima za cilj da pomogne rukovodstvu savjetima i preporukama kako bi se ispravile uočene slabosti koje mogu uticati na tačnost finansijskih izvještaja.

Na ovaj način, prethodna revizija predstavlja preventivnu pomoć rukovodstvu institucija.

U ovoj fazi izvršili smo prethodnu reviziju i dostavili pisma sa preporukama slijedećim klijentima: Ministarstvu vanjskih poslova BiH; Predsjedništvu BiH; Parlamentarnoj skupštini BiH; Ministarstvu za trezor institucija BiH; Ministarstvu civilnih poslova i komunikacija BiH; Ministarstvu sigurnosti BiH; Ministarstvu pravde BiH; Direkciji CIPS; Stručnim službama Vijeća ministara BiH; Zajedničkim službama institucija BiH; Državnoj graničnoj službi BiH. 

3.   Izgradnja unutrašnje strukture  

Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji Ureda za reviziju uredjena je unutrašnja organizacija i sistematizacija Ureda, rukovodjenje, stručni kolegij, programiranje i planiranje rada, obavljanje revizije i izvještavanje, službena tajna, radni odnosi i javnost rada Ureda za reviziju.

Unutrašnja organizacija Ureda za reviziju utvrdjena je s ciljem da se osigura racionalna organizacija rada i efikasno rukovodjenje i izvršavanje poslova, provodjenje utvrdjene politike i pravilno i potpuno izvršavanje zakona i drugih propisa, te ostvarivanje adekvatne saradnje sa institucijama Bosne i Hercegovine.

Poslovi iz nadležnosti Ureda za reviziju vrše se u okviru slijedećih organizacionih jedinica:

• Kabinet generalnog revizora i zamjenika generalnog revizora
• Sektor za revizije (grupa klijenata I)
• Sektor za revizije (grupa klijenata II)
• Služba za pravne i opšte poslove

Organizacija revizijskog posla je uspostavljena tako da se revizija obavlja preko timova (viši revizor i dvojica pomoćnih revizora) na čijem je čelu viši revizor. Pored ostalih poslova rukovodjenja, koordinaciju rada revizionih timova obavljaju zamjenici generalnog revizora.

U poslovima revizije učestvuje i načelnik Službe za pravne i opšte poslove koji daje pravna tumačenja na zahtjeve revizionih timova.

U sklopu redovnih aktivnosti, obavljao se posao na izmjenama i dopunama Zakona o revizji, te njegova harmonizacija sa entitetskim zakonima. Izvršena je izmjena i dopuna normativnih akata uobličenih u interni priručnik 'Zbirka propisa'. Vršene su aktivnosti i donijeti su akti koji se odnose na:

• primjenu Zakona o slobodi pristupa informacijama,
• odluke o uredskom poslovanju Vijeća ministara;
• unos podataka u ISFU sistem BiH.

Od organizacionih aktivnosti, naglasili bismo rad Stručnog kolegija, koji je studiozno analizirao sve aktivnosti Ureda za reviziju, donosio odgovarajuće odluke i usmjeravao aktivnosti u cilju postizanja pune transparentnosti i efektivnosti u radu Ureda.za.reviziju.

3.1. Kadrovi

Realizacijom dijela «Mjera za osiguranje samoodrživog razvoja Ureda za reviziju» usvojenih na 17. sjednici predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH, 07. avgusta 2003. godine, sistematizacija je popunjena sa 1. višim revizorom i 3. revizora, tako da su, sa menadžmentom (generalni revizor i dvojica zamjenika generalnog revizora), ukupno zaposlena 24 djelatnika. 

Ured za reviziju veliku pažnju poklanja obuci i razvoju kadrova, te potiče učenje engleskog jezika, usavršavanje znanja u radu sa računarima, upis postdiplomskih studija i svakog drugog obrazovanja i usavršavanja. Dio navedenog realizuje se na osnovu Plana utvrdjenog uz pomoć Švedskog državnog ureda za reviziju koji ujedno pomaže svaku od aktivnosti, dok preostali dio predstavljaju inicijative u skladu sa potrebama Ureda za reviziju.

STRUKTURA ZAPOSLENIH U UREDU ZA REVIZIJU SA 31.12.2003.

OBRAZOVNA STRUKTURA U UREDU ZA REVIZIJU SA 31.12.2003.

4.   Materijalni uslovi rada

Finansiranje Ureda tek neznatno je povećano u odnosu na Budžet iz 2002. godine, što i dalje usporava zacrtani razvoj institucije.  

Rad Ureda za reviziju još uvijek se odvija na dvije odvojene lokacije:

-        lokacija u ulici Danijela Ozme 7, potkrovlje

-        lokacija u zgradi Predsjedništva BiH, ulica Musala br. 9  

Ovakav rad organizacijski je nefunkcionalan i neefikasan, te u ovoj godini očekujemo postizanje konačnog rješenja. Ovakvo stanje predstavlja osnovni uzrok usporenom jačanju kadrovskih kapaciteta kao i izostanak posebne organizacione jedinice u čijoj bi nadležnosti bila revizija učinka.

4.1. Informatizacija Ureda 

U sklopu saradnje između revizionih institucija BiH i Švedskog državnog ureda za reviziju realizovan je ugovor o doniranju informatičke opreme i uspostavljanju informacionog sistema.

Donacija IT opreme za tri Vrhovne revizione institucije (VRI) u BiH  realizovana je u ukupnom iznosu od 289.757,60 EUR, od čega je vrijednost opreme donirane za Ured za reviziju ukupno 79.538,50 EUR.

Cilj novouspostavljenog informacionog sistema je da svim zaposlenim pruži sigurnu, efikasnu, pouzdanu i kvalitetnu IT infrastrukturu koja omogućava ispunjavanje misije Ureda.  

IT sistem je organizovan na način da pruži efikasnu potporu u obavljanju poslovnih operacija koje se odvijaju u Uredu i zadovolji različite potrebe korisnika. S tim u vezi,  postavljeni su prioriteti koje informacioni sistem treba da zadovolji, a to su:

• Sigurnost, pouzdanost i integritet podataka
• Brži i lakši pristup informacijama i dokumentima
• Racionalno i cjelovito upravljanje dokumentacijom
• Dijeljenje informacijskih resursa i kooperativni rad
• Integracija poslovnih procesa sa sistemom za upravljanje dokumentacijom
• Trajna zaštita podataka i dokumentacije
• Korištenje naprednih revizorskih alata podržanim informacionim tehnologijama

Da bi vodili stabilnu mrežu sistema, uz koju bi resursi uvijek bili na raspolaganju, Ured koristi standardizovane radne stanice. Standardizacija uključuje hardver, operativni sistem i aplikacije, kao i rukovodeće aspekte radnih stanica. 

Infrastruktura informacionog sistema je organizovana da, na najbolji način, odgovori zahtjevima koji se pred nju stavljaju.

IT infrastruktura obuhvata slijedeće:

• Mrežu radnih stanica, printere, servere, i mrežnu opremu kao što su svičevi i ruteri, uvezivanje dvaju ureda.
• Komunikacijske linkove (uključujući i one pružene od trećih lica) uključujući digitalne komunikacijske vodove i iznajmljene linije za konektovanje.
• Upravljačke servise uključujući elektronsku poštu, hosting web stranice te korištenje softvera, intranet usluga i podrške korisnicima. 

Kompletan sistem je povezan u LAN (Mrežu lokalnog karaktera), koja omogućava distribuiranu obradu podataka i dijeljenje resursa, te zajednički pristup internetu. Svi podaci su centralizovani i nalaze se na centralnom serveru, gdje je omogućen adekvatan back-up svih korisničkih podataka.

5.   Finansiranje  

Budžetom institucija BiH i međunarodnih obaveza  BiH za 2003. godinu bila su odobrena sredstva za finansiranje Ureda za reviziju u iznosu od 1.158.227,00 KM od čega 34.000,00 KM otpada na stavku program posebnih namjena tj. za finasiranje rada Koordinacinog odbora institucija BiH .

Izdaci za plate i naknade zaposlenih su planirani u ukupnom iznosu od 875.007,00 KM ili 75,55%, a materijalni troškovi u ukupnom iznosu 219.500,00 KM ili 18,95%. Preostala sredstva u iznosu od 63.720,00 KM su predviđena za kapitalne izdatke u iznosu 29.720 KM ili 2,6% i za rad Koordinacionog odbora institucija za reviziju u iznosu od 34.000,00 KM ili 2,9% od ukupno odobrenog budžeta.

Do 31.12.2003. godine utrošeno je ukupno 993.926,91 KM, što je 85,81% od ukupnog iznosa. Unutar toga, izdaci za zaposlene iznosili su 776.938,09 KM, što predstavlja 78,16 % ukupnih rashoda, izdaci za materijal i usluge iznose 167.626,57 ili 16,86 %, dok su kapitalni izdaci ostvareni u iznosu od 29.622,47 KM ili 2,98% ukupnih rashoda. Program posebnih namjena je realizovan u iznosu 19.739,78 KM ili 1,99% .

Pregled planiranih i ostvarenih prihoda i rashoda daje se u Prilogu br.1 

Koordinacioni odbor institucija za reviziju čini menadžment Ureda za reviziju BiH i entitetskih ureda čije su najvažnije funkcije: 

a) uspostava uskladjenih standarda revizije;

b) osiguranje konzistentne kvalitete revizije;

c) odredjivanje odgovornosti za obavljanje revizije zajedničke aktivnosti;

d) odredjivanje zastupanja u medjunarodnim tijelima. 

U izvještajnom periodu održano je sedam sjednica Koordinacionog odbora na kojima su donijete brojne značajne odluke. 

Na osnovu Odluke o davanju saglasnosti za nabavku IT opreme, Projekat nabavke finansiran od Švedske razvojne agencije SIDA i uz pomoć Švedskog državnog ureda za reviziju uspješno je okončan krajem godine.           

Usvojen je Plan projektnih aktivnosti Koordinacionog odbora.  

Upućena je inicijativa o pokretanju aktivnosti na formiranju radnog tijela koje bi činili zastupnici OHR-a, Svjetske banke i drugih medjunarodnih organizacija, a s ciljem sprovodjenja procedura izmjene Zakona o reviziji finansijskog poslovanja institucija BiH, odnosno Zakona o državnoj službi. 

U Pragu je organiziran Seminar o evaluaciji sistema internih kontrola na kojem je učestvovao po jedan predstavnik iz svakog od tri reviziona ureda.

Data je preporuka o formiranju profesionalnih odbora na nivou Parlamenta FBiH i Narodne skupštine RS s ciljem kvalitetnog praćenja rada u oblasti revizije. Nadalje, donijet je plan organiziranja kursa engleskog jezika koji je uključivao i procjenu troškova i u tu svrhu angažiran Centar za učenje stranih jezika 'Professional International'. 

Finansiranje rada Koordinacionog odbora odvijalo se u skladu sa finansijskim planom i Odlukom o finansiranju Koordinacionog odbora za 2003. godinu. 

Organizirano je svečano potpisivanje Memoranduma o razumijevanju izmedju revizijskih institucija u Bosni i Hercegovini i Švedskog državnog ureda za reviziju na kojem su prisustvovali visoki zvaničnici Parlamentarne skupštine BiH, generalni revizor Kraljevine Švedske i dr. 

U sklopu zajedničkih aktivnosti sve tri revizisjke institucije u Bosni i Hercegovini, uradjen je Vodič za reviziju koji će doprinijeti poboljšanju kvalitete izvještaja o reviziji i ujednačiti metodologiju rada.

7.   Medjunarodna saradnja 

Saradnja sa SNAO-om 

Tokom 2003. godine nastavljena je realizacija bilateralnog Projekta izgradnje institucionalnih kapaciteta za revizione institucije u BiH. Najznačajnije projektne ativnosti ostvarene tokom 2003. godine odnose se na slijedeće: 

Donaciju IT opreme finansirala je švedska Agencija za medjunarodnu saradnju – SIDA, posredstvom Ureda SNAO u Sarajevu, a kao dio Projektnih aktivnosti. Na osnovu «IT Strategije» izvršena je raspodjela donirane opreme po uredima, instalacija opreme, obuke zaposlenih, te usvojene detaljnije procedure za rukovanje i interne kontrole. Nabavka je realizovana u skladu sa SIDA pravilima za javne nabavke (prema zahtjevu donatora) po tenderskoj proceduri u kojoj su učestvovale inostrane i domaće firme, a posao isporuke je na kraju detaljnog postupka bilateralno organizovane evaluacije dodijeljen domaćoj firmi. 

U okviru obuke za finansijsku reviziju, uspješno je okončana aktivnost pripreme i usvajanja zajedničkog «Vodiča za reviziju» za tri VRI u BiH. Primjena novog vodiča je već u toku (za reviziju računa 2003. godine); pokrenute su nove obuke bazirane na postavkama Vodiča, interne kontrole kvaliteta finansijske revizije, te druge aktivnosti koje trebaju rezultirati ujedanačavanju pristupa finansijskoj reviziji kod svake VRI u BiH tj.  ujednačavanju metodologije, itd. 

Tokom 2003. godine realizovane su obuke za reviziono osoblje i menadžment, od kojih ističemo medijsku obuku za menadžment. Kao jednu od važnijih aktivnosti opet spominjemo izradu dokumenta 'Mjere za osiguranje samoodrživog razvoja Ureda za reviziju'.  

U koordinaciji SNAO Ureda u Sarajevu, formirana je Radna grupa i Savjetodavna grupa sa ciljem – harmonizacije tekstova postojećih zakona o reviziji javnih računa u BiH. Ova aktivnost je dio šireg plana aktivnosti u okviru «Reforme javnog sektora» koju je pokrenula Međunarodna zajednica u BiH u saradnji sa domaćim vlastima.

Planirane aktivnosti koje nisu realizovane u 2003. godini odnose se na manji broj obuka i imenovanje stalnog predstavnika SNAO-a za finansijsku reviziju (što je odgođeno za 2004. godinu). Takođe, nisu realizovane ni studijske posjete naše delegacije VRI-ma Velike Britanije i Slovenije. Umjesto njih, obavljena je jednodnevna posjeta VRI Kraljevine Danske u Kopenhagenu i Komitetu za reviziju Parlamenta Kraljevine Danske (decembar 2003. godine). 

Kontakti i saradnja sa drugim medjunarodnim organizacijama i institucijama  

Predstavnici Ureda su kao aktivni sudionici i predavači učestvovali u seriji predavanja koje je organizovao USAID u BiH na temu «Interne kontrole i interna revizija». Cjelokupna aktivnost je poduzeta u sklopu priprema za kreiranje odgovarajućeg modela i prijedloga za uvođenje sistema internih kontrola i interne revizije u institucije BiH i institucije entiteta (tačnije,  ministarstva finansija i trezora u prioritetnoj grupi). Sredinom 2003. godine USAID je dostavio prijedlog Projekta za uvođenje sistema internih kontrola i interne revizije Ministarstvu finansija i trezora BIH.  

Predstavnici Ureda su učestvovali na radnim sastancima za reformu javnog sektora, te drugim aktivnostima i projektima koji su vezani za reviziju: EU projektu javnih nabavki, specijalnim revizijama OHR/OSCE, OSCE projektu podrške Parlamentarnoj skupštini BiH, aktivnostima Svjetske banke u BiH, OHR-a itd. 

Ured za reviziju, u ovoj godini, planirao je da pokrene i obavi reviziju svih budžetskih korisnika za 2003. godinu, te Agencije za rad i zapošljavanje i Službenog lista BiH. Tok revizije je planiran u dvije faze. 

U prvoj fazi je planirana prethodna revizija koja je trajala do februara tekuće godine. Nakon izvršene prethodne revizije poslali smo pisma menadžmentu o nalazima i preporukama s ciljem preventivnog djelovanja i otklanjanja uočenih slabosti prvenstveno u sistemu internih kontrola.

Nakon izvršenja prethodne revizije, započinje se sa završnom revizijom koja će trajati do septembra 2004. godine, kada planiramo dostaviti konačan izvještaj Parlamentarnoj skupštini. 

Poslije završne revizije, Ured za reviziju je planirao započeti sa prethodnom revizijom za 2004. godinu i obuhvatiće sve veće institucije na nivou države.

U ovoj fazi vršićemo prethodnu reviziju i slati pisma menadžmentu institucija o nalazima i preporukama.

Pored revizionih operacija, planirane su intenzivne aktivnosti stručnog obrazovanja i usavršavanja svih zaposlenih u Uredu za reviziju. Najveći dio obuke vršit će Švedski državni revizioni ured (SNAO) u sklopu projekta podrške izgradnji institucionalnih kapaciteta revizionih ureda u Bosni i Hercegovini.

Pored ovih obuka, planiramo obuke koje će vršiti domaći eksperti, te stimulisanje zaposlenih za učestvovanje na stručnim seminarima i simpozijumima i podsticanje za upise na postdiplomske studije.

Planirana je intenzivna saradnja sa INTOSAI i EUROSAI-jem kroz učestvovanje na seminarima u njihovoj organizaciji te saradnju sa VRI iz EU i drugih zemalja.

Članstvo u ovim organizacijama stvoriće brojne obaveze, koje će zahtijevati angažovanje dodatnih kadrovskih i finansijskih resursa, te potrebu prilagodjavanja organizacione strukture uvodjenjem Odjeljenja za medjunarodnu saradnju.

U ovoj godini očekuje se riješavanje pitanja smještaja Ureda za reviziju na jednoj lokaciji, čime bi se, uz informatizaciju Ureda, znatno povećala ekonomičnost, efikasnost i efektivnost.  

 GERNERALNI REVIZOR
Mr.Sc. Ivan Miletić

ZAMJENIK GENERALNOG REVIZORA
Dragan Kulina

 ZAMJENIK GENERALNOG REVIZORA
Samir Mušović