1.      UVOD

1.1.    U skladu sa ovlaštenjima datim Zakonom o reviziji finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine ('Službeni glasnik BiH', broj 17/99), Ured za reviziju finansijskog poslovanja institucija BiH (u daljem tekstu: Ured) izvršio je reviziju finansijskih izvještaja i poslovanja (uključujući i odluke rukovodstva) INSTITUTA ZA AKREDITIRANJE BOSNE I HERCEGOVINE (u daljem tekstu: Institut), sa stanjem na dan 31. decembra 2001. godine. Za finansijske izvještaje odgovornost snosi rukovodstvo Instituta. Odgovornost Ureda se svodi na izražavanje mišljenja o finansijskim izvještajima Instituta, te na osnovu izvršene revizije izvještavanje o slijedećem:

• da li su računi sastavljeni u skladu sa važećom zakonskom regulativom;
• da li godišnji računi predstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine;
• ekonomičnosti, efikasnosti i uspješnosti kojom je Institut koristio sredstva pri obavljanju svojih funkcija.

1.2.           U periodu od 17.07.2002. godine do 19.07.2002. godine, revizija je planirana i obavljena u skladu sa generalno prihvaćenim revizijskim standardima i standardima Međunarodne organizacije vrhovnih revizorskih institucija – INTOSAI ('Službeni glasnik BiH', broj 05/01). Ovi standardi zahtijevaju da reviziju planiramo i obavimo na način da prikupimo dovoljno dokaza koji nam, u razumnoj mjeri, pružaju pouzdan osnov da finansijski izvještaji ne sadrže značajne pogreške. Revizija uključuje provjere metodom uzorka evidencija na kojima se zasnivaju iznosi prikazani i objavljeni u finansijskim izvještajima. Revizija također uključuje procjenu korištenih računovodstvenih načela, značajnih procjena poslovodstva, kao i ocjenu cjelokupnog prikaza finansijskih izvještaja. 

1.3.    Smatramo da revizija koju smo obavili pruža razuman osnov za izražavanje našeg mišljenja.

2.       MIŠLJENJE REVIZORA

2.1.         Prema našem mišljenju, finansijski izvještaji prikazuju tačan i istinit pregled finansijskog položaja Instituta na dan 31. decembra 2001. godine, rezultate njegovog poslovanja i gotovinski tok za period koji je završen na taj dan, osim za efekte koji na finansijske izvještaje imaju stavke koje se odnose na slijedeće:

• Prihodi iz budžeta za 2001. godinu, zbog zakašnjenja uplata iz budžeta, podcijenjeni su u finansijskim izvještajima Instituta za 22.982 KM, s obzirom da dio zahtjeva za prenos sredstava iz budžeta u spomenutom iznosu nije prihodovan u poslovnim knjigama Instituta. Sredstva su uplaćena na račun Instituta 24.04.2002. godine. Istovremeno, podcijenjena su i kratkoročna rezerviranja prihoda u istom iznosu (tačka 5.);
• Obaveze po osnovu rezerviranja za nabavku opreme iz sredstava budžeta za 2001. godinu i ostale obaveze u ukupnom iznosu od 17.727 KM nisu prikazane u poslovnim knjigama za 2001. godinu. Istovremeno, podcijenjena su po istom osnovu i kratkoročna rezerviranja rashoda (obaveza) za isti iznos (tačka 5.);
• Za iznos razlike neprikazanih razgraničenih prihoda i rashoda (obaveza), iskazani višak prihoda nad rashodima prikazan je manjim za 5.255 KM.

3.       OPŠTE INFORMACIJE

Institut je institucija BiH koja je uspostavljena 30.11.2000. godine Zakonom o osnivanju Instituta i Zakonom o akreditiranju BiH ("Službeni glasnik BiH", broj 29/00). Navedenim zakonima regulirane su obaveze i nadležnosti Instituta.

Revizija poslovanja Instituta do sada nije obavljana.

Institut je sa danom 31.12.2001. godine imao dva zaposlena. Direktor Instituta imenovan je 22.12.2000. godine Odlukom Vijeća ministara. Drugi zaposleni preuzet je tokom 2001. godine iz Instituta za mjeriteljstvo, patente i licence na mjesto višeg stručnog saradnika. Trenutno, Institut i dalje ima dva zaposlena od pet mjesta, koliko je predviđeno sistematizacijom.

4.       NALAZI, ZAPAŽANJA I PREPORUKE REVIZIJE RAČUNA 2001. GODINE

4.1.      Sistem internih kontrola 

Ured je uočio određene nedostatke u sistemu internih kontrola u dijelu koji se odnosi na određena pravila kojima se regulira trošenje pojedinih sredstava, fakturiranje prihoda od usluga vlastite djelatnosti i nabavka opreme. Sistem internih kontrola uspostavlja rukovodstvo Instituta kao skup postupaka i mjera koje osiguravaju tačnost i pravilnost evidencije finansijskih transakcija i njihovu punu usklađenost sa zakonima i propisima. Nedostaci u sistemu i nedovoljna izgrađenost ovog sistema imaju značajan uticaj na upravljanje i kontrolu trošenja budžetskih i vlastitih sredstva.

Revizijom je utvrđeno da :

• Institut nije donio određena pravila kojima se regulira potrošnja budžetskih sredstava za naknade vanjskim saradnicima (ocjenjivačima), reguliranje troškova dnevnica i prevoza za ocjenjivače, upotrebu mobilnih i fiksnih telefona i slično.
  Nedostatak navedenih pravila i kriterijuma može uticati na ekonomičnost i efektivnost trošenja javnog novca.

Ured je preporučio Institutu da precizira kriterijume potrošnje internim pravilima do donošenja ovih pravila od strane Vijeća ministara BiH/Ministarstva za trezor.

• Institut nije na odgovarajući način ustanovio procedure fakturiranja usluga vlastite djelatnosti i prikazivanje ovih prihoda u poslovnim knjigama. Ugovori o akreditiranju zaključeni sa korisnicima usluga ne sadržavaju predračunsku vrijednost posla/usluge, specificiranu prema vrsti poslova. Ispostavljene fakture korisnicima ne sadržavaju broj ekspert-dana nadzora ili ocjene kod korisnika, dokumentirane potvrdom korisnika o izvršenom vremenu ocjene ili nadzora. Konačno, navedene fakture ne prikazuju se (ne knjiže) u poslovnim knjigama Instituta kao potraživanja za izvršene usluge, već se prikazuju samo kao naplaćene usluge.
  Navedene nepravilnosti mogu imati uticaja na tačnost i sveobuhvatnost naplaćenih prihoda od usluga. Također, Institut u svojim poslovnim knjigama nema podataka o fakturiranim, a nenaplaćenim prihodima. 

Preporučeno je da Institut ustanovi procedure kojima se dokazuje tačnost i sveobuhvatnost vlastitih prihoda od usluga i njihovog iskazivanja u poslovnim knjigama prije nego što se spomenuti prihodi naplate. 

• Institut je po osnovu odobrenog budžeta za 2001. godinu ostvario nabavke stalnih sredstava (opreme) u ukupnom iznosu od 24.404 KM, gdje pojedinačne nabavke nisu prelazile iznos od 10.000 KM. Nabavka opreme nije bila planirana u ukupnom iznosu s obzirom na neizvjesnost uplate sredstava iz budžeta za kapitalne izdatke. Ured je utvrdio da prilikom odabira dobavljača Institut nije izvršio uporednu analizu dostavljenih predračuna za pojedinačne isporuke sa mogućim, alternativnim dobavljačima.
  Nabavke izvršene bez prikupljanja ponuda i analize konkurentnih ponuda mogu dovesti do favoriziranja jednog dobavljača u odnosu na druge, do kupovine opreme po nekonkurentnim cijenama i do eventualne zloupotrebe ovlaštenja i korupcije. 

Institut je upozoren da prilikom nabavke stalnih sredstava i usluga izvrši objedinjavanje potreba istovrsnih sredstava i usluga na godišnjem nivou, da obezbijedi ponude više dobavljača za iznose nabavki manjih od 10.000 KM, te napravi uporednu analizu ponuda. Ukoliko vrijednost godišnjih potreba prelazi iznos od 10.000 KM, Institut treba da primijeni propisanu proceduru vezanu za raspisivanje javnog tendera i izbora najpovoljnijeg ponuđača. 

4.2.    Izvršenje budžeta

Ukupno planirani troškovi Instituta prema usvojenom budžetu odnosno rebalansu budžeta iznosili su  160.427 KM. Ostvareni troškovi Instituta za 2001. godinu iznosili su  77.792 KM, što je  za  82.635 KM manje od planiranih, ili što predstavlja ostvarenje  48% od plana. Planirana projekcija budžeta Instituta za 2001. godinu izvršena je na bazi  dva zaposlena koliko je iznosio i stvarni broj zaposlenih u 2001. godini.

PREGLED IZVRŠENJA BUDŽETA INSTITUTA ZA 2001. GODINU

Iznosi u KM 

• rezervirani troškovi za kapitalne izdatke iz budžeta 2001, koji nisu prikazani u poslovnim knjigama iznose 16.802 KM

5.       FINANSIJSKI IZVJEŠTAJI I RAČUNOVODSTVO

Prihodi iz budžeta koji se odnose za 2001. godinu, nisu u potpunosti prikazani u finansijskim izvještajima Instituta u iznosu od 22.982 KM. Zahtjevi za prenos sredstava iz budžeta br. 10., 15., 16. i 17. u ukupnom iznosu od 22.982 KM nisu prihodovani u poslovnim knjigama Instituta. Sredstva su uplaćena na račun Instituta 24.04.2002. godine. Ovakav postupak Instituta dijelom je opravdan radi kašnjenja prenosa sredstava od strane Ministarstva za trezor koja su doznačena tek 24.04.2002. godine, tako da prihodi po ovom osnovu nisu bili izvjesni. Istovremeno, podcijenjena su i kratkoročna rezerviranja prihoda  u istom iznosu.

Obaveze po osnovu rezerviranja za nabavku opreme iz sredstava budžeta za 2001. godinu nisu prikazane u poslovnim knjigama Instituta u iznosu od 16.802 KM (8.702 KM prema predračunu dobavljača "Printex" Sarajevo i 8.100 KM prema predračunu dobavljača "Alem sistem" Sarajevo), kao i ostale neukalkulirane obaveze u iznosu od 925 KM (ugovori o djelu 725 KM i knjigovodstvene usluge 200 KM). Ukupne obaveza i rezerviranja koja nisu prikazana po ovom osnovu iznose 17.727 KM.

Uzimajući u obzir neprikazana razgraničenja prihoda u iznosu od 22.982 KM i neprikazana razgraničenja obaveza/rashoda u iznosu od 17.727 KM, njihova razlika u iznosu od 5.255 KM predstavlja manje iskazani višak prihoda nad rashodima Instituta. Uključujući navedeni iznos već utvrđenom višku prihoda nad rashodima Instituta koji iznosi 3.236 KM, dobijamo ukupan višak prihoda nad rashodima u iznosu od 8.491 KM. 

Predloženo je da Institut u saradnji sa Ministarstvom za trezor usaglasi dinamiku povrata sredstava na račun budžeta BiH. 

6.        KORESPONDENCIJA

Po okončanju revizije, dana 24.07.2002. godine, Izvještaj je upućen Institutu, kako bi se obezbijedili mišljenje i komentar na Izvještaj.

O eventualnom odgovoru, Ured će obavijestiti Predsjedništvo BiH i Parlamentarnu skupštinu BiH.

7.        REZIME

Sumarni pregled najznačajnijih nalaza i preporuka revizije za obračunsku 2001. godinu:

• Institut nije donio određena pravila kojima se regulira potrošnja sredstava za naknade vanjskim saradnicima (ocjenjivačima), reguliranje troškova dnevnica i prijevoza, upotrebu mobilnih i fiksnih telefona i slično;
• Institut nije na odgovarajući način ustanovio procedure fakturiranja prihoda od usluga vlastite djelatnosti i njihovo prikazivanje u poslovnim knjigama;
• Institut nije prilikom nabavke opreme obezbijedio alternativne ponude za nabavke opreme koje su bile manje od 10.000 KM i time ispitao konkurentnost ponuda odabranih dobavljača; 
• Prihodi iz budžeta koji se odnose na kraj 2001. godine zbog zakašnjenja uplate, podcijenjeni su u finansijskim izvještajima Instituta za 22.982 KM. Istovremeno, podcijenjena su i kratkoročna rezerviranja prihoda za isti iznos; 
• Obaveze po osnovu rezerviranja za nabavku opreme iz sredstava budžeta za 2001. godinu i rezerviranja za ostale obaveze u ukupnom iznosu od 17.727 KM, nisu prikazane u poslovnim knjigama za 2001. godinu. 

Ured se zahvaljuje rukovodstvu i zaposlenima u Institutu na saradnji i pomoći koja nam je pružena tokom obavljanja revizije.