S A D R Ž A J
1 MIŠLJENJE REVIZORA
2 REZIME
3 NALAZI REVIZIJE I PREPORUKE
3.1 Upravljački sistem internih kontrola
	Nedostajuća pravila i procedure
	Odjeljenje za unutrašnju kontrolu
3.2. Sistem upravljanja Budžetom
	Prihodi i raščlamba troškova u Budžetu
	Zakup i adaptacija poslovnog prostora
3.3. Primjena zakona – nabavka stalnih sredstava
3.4. Informacioni sistem
3.5. Korespondencija s klijentom
4 PRILOZI
	Bilans stanja
	Bilans uspjeha
	Bilans doniranih sredstava u 2000. godini

1. MIŠLJENJE REVIZORA

1.1.  Ured za reviziju finansijskog poslovanja institucija Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Ured za reviziju) obavio je reviziju finansijskih izvještaja (uključujući i odluke rukovodstva) i finansijskog poslovanja DRŽAVNE GRANIČNE SLUŽBE BIH (u daljem tekstu: DGS) u vezi  fiskalne/finansijske 2000. godinom.

Revizija je obavljena u periodu od 06.09.2001. godine do 12.10.2001. godine na osnovu odredbi Zakona o reviziji finansijskog poslovanja institucija BiH ('Službeni glasnik BiH', br. 17/99).

Nadležnost Ureda za reviziju je da u skladu opšteprihvaćenim revizijskim standardima (standardi Međunarodne organizacije vrhovnih revizijskih institucija – INTOSAI, objavljenim u 'Službenom glasniku BiH', br. 05/01) obavi reviziju finansijskih izvještaja s ciljem procjenjivanja da li su ona predstavljena na fer i istinit način.

Odgovornost za finansijske izvještaje snosi rukovodstvo DGS-a, a odgovornost Ureda za reviziju se svodi na izražavanje mišljenja o tim izvještajima na osnovu provedene revizije.

U skladu sa Zakonu o reviziji (član 13., stav 4.), pri izvještavanju o javnim računima naša je obaveza da izvijestimo:

• da  li su računi sačinjeni u skladu s važećom zakonskom regulativom;
• da li godišnji izvještaji predstavljaju tačan i istinit prikaz poslovanja tokom godine i stanja na kraju godine;
• o ekonomičnosti, efikasnosti i efektivnosti kojom su institucije koristile javna sredstva u obavljanju svojih funkcija.

1.2.  Postupak revizije proveden je u skladu s opšteprihvaćenim standardima revizije i INTOSAI standardima, što znači da je revizija bila planirana i izvedena s ciljem postizanja razumnih osnova za procjenu da li finansijski izvještaji prikazuju stanja fer i istinito. Stoga je revizija ispitivala uzorke značajnih transakcija i odluka uprave DGS-a. Revizijom je obuhvaćena primjena zakonskih i drugih propisa, organizacija DGS-a, te finansijsko-računovodstveno poslovanje DGS-a.

Prema našem mišljenju, revidirani finansijski izvještaji daju istinit i fer prikaz stanja u svim značajnijim aspektima finansijskog poslovanja, no međutim, bez namjere daljeg kvalifikovanja našeg mišljenja, ističemo predmet nabavke stalnih sredstava koja u 2000. godini nije obavljena u skladu sa zakonskim odredbama (vidjeti poglavlje 3.3.1. ovog Izvještaja).

2. REZIME

Ured za reviziju je obavio reviziju finansijskog poslovanja DGS-a u skladu sa Zakonom o reviziji i INTOSAI standardima, uvažavajući opšte uslove okruženja u kojem je funkcionisala i egzistirala DGS u 2000.godini kada su nedostajali finansijsko-računovodstveni propisi na nivou institucija BiH i kada nisu u potpunosti funkcionisali mehanizmi nadzora i kontrole predviđeni zakonom.

Uočeni su i evidentirani nedostaci u fazi planiranja Budžeta gdje je DGS svrstana u kategoriju 'Ostalih korisnika' bez raščlambe troškova po stavkama, što je onemogućilo praćenje i uporednu analizu planiranih i ostvarenih troškova u 2000. godini prema budžetskim stavkama.

Nalazi revizije potvrđuju da u 2000. godini sistem internih kontrola menadžmenta nije bio organizovan na zadovoljavajućem nivou, uvažavajući činjenicu da je DGS počela raditi u junu 2000. godine.

Revizija je utvrdila određene nepravilnosti tokom zaključivanja Ugovora o zakupu  poslovnog prostora za Glavni ured DGS-a u Lukavici, te preporučila nadležnim organima da preispitaju zakonitost postupka zaključivanja tog Ugovora. Preporučeno je rukovodstvu DGS-a da preispita sadržinu ugovora i pokrene pregovore sa vlasnikom prostora za smanjenje ugovorenih cijena uvažavajući visinu uloženih državnih sredstava u ugovoreni poslovni prostor.

Revizija je takođe utvrdila nepoštovanje zakonskih procedura prilikom nabavki stalnih sredstava. Naime, DGS  je nabavke stalnih sredstava realizovala pozivnim tenderom od tri i više dobavljača ali nije provela procedure javnog konkursa kako je propisano Zakonom o izvršenju Budžeta institucija BiH, član 16. («Službeni glasnik BiH», broj 10/00).

3. NALAZI REVIZIJE I PREPORUKE

3.1.  Upravljački sistem internih kontrola

Revizijom je ustanovljeno da Državna granična služba nije imala u dovoljnoj mjeri razrađen i uspostavljen efikasan sistem internih kontrola koje propisuje menadžment kao skup postupaka i mjera koji osiguravaju tačnost i pravilnost evidentiranja finansijskih transakcija, njihovu punu usklađenost sa zakonima i propisima, kao i zaštitu imovine.

3.1.1.  Nedostajuća pravila i procedure  

Revizija je utvrdila da na nivou DGS-a u 2000. godini nisu  bila donesena pravila i procedure koja  preciznije definišu pojedine kategorije troškova s ciljem efikasnijeg i racionalnijeg poslovanja.

Ured za reviziju je preporučio DGS da hitno usvoji, bilo samostalno (do datuma regulisanja istih pitanja na nivou Vijeća ministara BiH) ili u saradnji sa Vijećem ministara BiH, privremena ili stalna pravila i procedure koje precizno normiraju potrošnju u kategorijama najčešćih i najvećih troškovnih stavki Budžeta.

3.1.2.  Odjeljenje za unutrašnju kontrolu

U skladu s Pravilnikom o privremenoj unutrašnjoj organizaciji unutar DGS-a funkcioniše Odjeljenje za unutrašnju kontrolu koje je pod direktnom ingerencijom direktora DGS-a.

Osnovni zadatak Odjeljenja za unutrašnju kontrolu je vršenje unutrašnje istrage u vezi sa provođenjem stručnih poslova u DGS-u.

Ured za reviziju je preporučio rukovodstvu DGS-a da razmotri mogućnosti proširenja djelokruga rada unutrašnje kontrole na oblast finansijsko – računovodstvenog poslovanja DGS-a, posebno iz razloga što je DGS  trenutno najveći budžetski korisnik, kako po veličini finansijskih sredstava tako i po broju zaposlenih, a s ciljem postizanja efikasnijeg poslovanja i kontrole poslovanja u skladu sa zakonskim propisima.

3.2.  Sistem  upravljanja  Budžetom

3.2.1.  Prihodi i raščlamba troškova u Budžetu

Planirani prihodi DGS-a u 2000. godini iznosili su 17.000.000 KM, a odnosili su se na prihode iz Budžeta u iznosu 6.000.000 KM i prihode od donatorskih sredstava u iznosu 11.000.000 KM.

Planirani prihodi od novčanih donacija  u navedenom iznosu od 11.000.000 KM nisu realizovani u 2000. godini.

Od doniranih sredstava u naturalnom obliku ('in kind'), DGS je u 2000. godini dobila sredstva od UNMIBIH u iznosu  1.200.268 KM i od MUP-a Kantona Sarajevo u iznosu 101.012,26 KM. (Pregled doniranih sredstava nalazi se u Privitku 3.).

Ured za reviziju je utvrdio da u 2000. godini nije bilo prekoračenja planiranih sredstava Budžeta u ukupnom iznosu.

Uporednu analizu planiranih i ostvarenih troškova po budžetskim stavkama nije bilo moguće obaviti obzirom da je Zakonom o izvršenju Budžeta za 2000. godinu DGS svrstana u kategoriju 'Ostalih institucija BiH', te tako namjena korištenja sredstava nije bila jasno definisana (nisu bile definisane vrste troškova koje DGS može ostvariti tokom poslovanja i visina tih troškova po kategorijama).

Ovo je  prouzrokovalo  poteškoće i menadžmentu DGS-a kod upravljanja Budžetom, jer nije bio u mogućnosti nadzirati i pratiti stvarne u odnosu na planirane troškove.

Ured za reviziju preporučuje da se ubuduće obavezno izvrši raščlamba troškova po stavkama s ciljem efikasnijeg i racionalnijeg upravljanja doznačenim sredstvima, odnosno efikasnije kontrole namjenskog trošenja sredstava kao i analiziranja planiranih i ostvarenih troškova po budžetskim stavkama.

3.2.2.     Zakup i adaptacija poslovnog prostora

Revizijom je utvrđeno da je ukupno plaćena zakupnina za sve zakupljene poslovne prostore DGS-a u 2000. godini iznosila 175.501,64 KM.

DGS je za unajmljivanje prostora sklopila ugovore o zakupu  sa: Energoinvestom i Elektrotehničkim fakultetom iz Lukavice – Glavni ured, Srednjom školom iz Čapljine - Granični prelaz Doljani, Z.Z. Alija Alijagić iz Bihaća -  Granični prelaz Izačić, ODP «Vezionica» iz Zvornika – Granični prelaz Zvornik.

Unajmljivanje prostora nužnih za rad DGS–a nastavljeno je i u 2001. godini tako da je u konačnici utvrđeno da DGS ne posjeduje nijedan objekt u vlasništvu, nego su svi objekti pod zakupom. Trenutno, za mjesečne zakupnine DGS izdvaja oko 50.000 KM, što predstavlja značajno opterećenje za Budžet institucija BiH.

Ured za reviziju preporučuje da DGS u saradnji sa Vijećem ministara razmotri mogućnost osiguranja sredstava za izgradnju vlastitih objekata ili pokuša naći neko drugo, prikladnije rješenje problema zakupa prostora, čime bi se ubuduće smanjili troškovi zakupnine.

Revizija je utvrdila da je adaptacija poslovnog prostora u Lukavici, gdje je smješten  Glavni ured DGS-a, obavila Stambena zadruga «Grbavica», Srpsko Sarajevo. Ugovor sa izvođačem radova, broj II–01/00 od 08.02.2000. godine je sklopilo Ministarstvo civilnih poslova i komunikacija BiH u ime DGS-a. Ugovorena vrijednost radova iznosila je 241.459,95 KM.

Ovaj Ugovor o adaptaciji je sklopljen jedan dan prije imenovanja direktora DGS-a, pa tokom vršenja revizije DGS-a, Ured za reviziju nije od DGS-a dobio potpunu informaciju o provedenoj proceduri sklapanja ugovora, te se nije moglo pouzdano utvrditi da li se u potpunosti poštovala zakonska procedura iz te oblasti.

Iz razgovora sa odgovornim predstavnicima Ministarstva civilnih poslova i komunikacija BiH, zaključeno je da prilikom sklapanja Ugovora o adaptaciji poslovnog prostora Glavnog ureda u Lukavici nisu ispoštovane zakonske procedure javnog tendera.

Istovremeno, odredbe zaključenih ugovora o zakupu prostora ne definišu posebne popuste u cijeni korištenja adaptiranog prostora.

Iako je tek 08.03.2000. godine na osnovu Odluke o osnovnim principima organizacije, funkcionisanja i nadležnosti DGS-a koju je usvojilo Predsjedništvo BiH ustanovljeno da DGS funkcioniše kao nezavisna državna agencija, Ured za reviziju nije imao uvid u valjane dokaze i odluke kojima se može verifikovati nadležnost Ministarstva civilnih poslova i komunikacija BiH za sklapanje pomenutog ugovora.

Ured za reviziju je preporučio da DGS u potpunosti preispita postojeći Ugovor o zakupu poslovnog prostora u Lukavici, u smislu cijene zakupnine, uvažavajući činjenicu da su srazmjerno visoka državna sredstva uložena u adaptaciju navedenog prostora. Nadalje, Ured za reviziju je preporučio dalju pažnju nadležnih organa koji trebaju utvrditi zakonitost obavljenog posla adaptacije i uslove pod kojima je zaključen Ugovor.

3.3.  Primjena zakona – nabavka stalnih sredstava

Izdaci za nabavku stalnih sredstava u računovodstvenim knjigama su iskazani u iznosu 638.601, 66 KM i odnosili su se na sljedeće nabavke:

Nalazi revizije potvrđuju kako procedure nabavki specifikovanih stalnih sredstava, a koje su iznad 50.000 KM, nisu provedene u skladu s odredbama člana 16. Zakona o izvršenju Budžeta (“Službeni glasnik”, BiH broj 10/00). DGS je prilikom nabavki stalnih sredstava vršila prikupljanje više ponuda sistemom pozivnog tendera od raznih dobavljača  i po izboru najpovoljnijeg zaključivala ugovor, ali nije raspisivala javni konkurs.

Ured za reviziju skrenuo pažnju rukovodstvu DGS-a da stavke stalnih sredstava treba posmatrati integralno, na nivou godišnjih potreba, prema svakoj vrsti, te da je cilj konkursa zadovoljavanje biti zakonskih odredbi u smislu sumiranja nabavki i javnog izbora najpovoljnijeg dobavljača.

Menadžment DGS-a je odgovoran za dosljednu primjenu Zakona o izvršenju Budžeta, posebno člana 16. koji se odnosi na raspisivanje javnog konkursa.

3.4.  Informacioni sistem

Funkcionisanje DGS–a je uveliko zavisno o upotrebi informacionih sistema, te je Ured za reviziju pristupio analizi funkcionisanja i organizovanja postojećeg informacionog sistema. Nasuprot značajnoj potrebi, DGS trenutno ne posjeduje jedinstven informacioni sistem koji objedinjuje sjedište DGS-a sa svim područnim ispostavama i graničnim prelazima.

Ured za reviziju je utvrdio određene slabosti u funkcionisanju postojećeg informacionog sistema koje mogu imati utjecaja na efikasnost i pouzdanost poslovanja i dao je odgovarajuće preporuke kako bi se u najznačajnijim oblastima otklonile te slabosti:

-  pitanja organizacijske kontrole i kontrole fajlova i softvera (rukovodsvu DGS-a je ukazano na potrebu donošenja internih, pisanih standarda za razvoj i održavanje informacionog sistema, analizu sistema i održavanje  sistemskog softvera kao i pisanih procedura za pristup i zaštitu podataka)

-  pitanja instalisanja računara i sigurnosti aplikativnog softvera (rukovodstvu DGS-a je skrenuta pažnja da je potrebno napraviti preinake na postojećem softveru za finansijsko knjigovodstvo na način da se svaka izmjena poslovne promjene, koja je ranije knjižena, evidentira u sistemu putem storniranja, te da je potrebno voditi evidenciju o svakoj intervenciji i izmjeni u izvornom kodu aplikativnog softvera).

3.5.  Korespondencija s klijentom

Ured za reviziju je dopisom broj: 01-052-192/01 izvršio najavu revizije DGS-a sa opisom ciljeva i metoda revizije, kao i definisanje međusobnih obaveza i odgovornosti. Nakon obavljene revizije sačinjen je Izvještaj o obavljenoj reviziji i dostavljen DGS-u uz napomenu da se DGS izjasni o tekstu Izvještaja o reviziji.

U predviđenom roku DGS nije uputila primjedbe na dostavljeni Izvještaj o obavljenoj reviziji.

Prilog 1.

Bilans stanja Državne granične službe sa 31.12.2000. godine[2]

Prilog 2.

Bilans uspjeha – račun prihoda i rashoda Državne granične službe u periodu od 09.02. do 31.12.2000. godine[1]:

Prilog 3.

Pregled doniranih sredstava  u 2000. godini od UNMBiH i MUP-a Kantona Sarajevo na stalnom korištenju u DGS – u